<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE article
  PUBLIC "-//NLM//DTD JATS (Z39.96) Journal Publishing DTD v1.1 20151215//EN" "https://jats.nlm.nih.gov/publishing/1.1/JATS-journalpublishing1.dtd">
<article article-type="research-article" dtd-version="1.1" specific-use="sps-1.9" xml:lang="es" xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink">
	<front>
		<journal-meta>
			<journal-id journal-id-type="publisher-id">rcdg</journal-id>
			<journal-title-group>
				<journal-title>Cuadernos de Geografía: Revista Colombiana de Geografía</journal-title>
				<abbrev-journal-title abbrev-type="publisher">Cuad. Geogr. Rev. Colomb. Geogr.</abbrev-journal-title>
			</journal-title-group>
			<issn pub-type="ppub">0121-215X</issn>
			<issn pub-type="epub">2256-5442</issn>
			<publisher>
				<publisher-name>Facultad de Ciencias Humanas de la Universidad Nacional de Colombia</publisher-name>
			</publisher>
		</journal-meta>
		<article-meta>
			<article-id pub-id-type="doi">10.15446/rcdg.v32n2.105358</article-id>
			<article-categories>
				<subj-group subj-group-type="heading">
					<subject>Artículos</subject>
				</subj-group>
			</article-categories>
			<title-group>
				<article-title>Impacto del COVID-19 en la calidad de vida de profesores universitarios de Sonora y Sinaloa (México)</article-title>
				<trans-title-group xml:lang="en">
					<trans-title>Impact of COVID-19 on the Quality of Life of University Professors of Sonora and Sinaloa (Mexico)</trans-title>
				</trans-title-group>
				<trans-title-group xml:lang="pt">
					<trans-title>Impacto do COVID-19 na qualidade de vida de professores universitários de Sonora e Sinaloa (México)</trans-title>
				</trans-title-group>
			</title-group>
			<contrib-group>
				<contrib contrib-type="author">
					<contrib-id contrib-id-type="orcid">0000-0002-6068-1552</contrib-id>
					<name>
						<surname>Quiroz Campas</surname>
						<given-names>Celia Yaneth</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="aff1"><sup>¤</sup></xref>
				</contrib>
				<contrib contrib-type="author" corresp="yes">
					<contrib-id contrib-id-type="orcid">0000-0003-2126-6767</contrib-id>
					<name>
						<surname>López Arellano</surname>
						<given-names>José Ramón</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="aff2"><sup>§</sup></xref>
					<xref ref-type="fn" rid="fn1"><sup>a</sup></xref>
				</contrib>
				<contrib contrib-type="author">
					<contrib-id contrib-id-type="orcid">0000-0003-0259-604X</contrib-id>
					<name>
						<surname>Vega Arellano</surname>
						<given-names>Antonio Humberto</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="aff3"><sup>¥</sup></xref>
				</contrib>
				<contrib contrib-type="author">
					<contrib-id contrib-id-type="orcid">0000-0002-9625-0324</contrib-id>
					<name>
						<surname>Galván Corral</surname>
						<given-names>Alberto</given-names>
					</name>
					<xref ref-type="aff" rid="aff4"><sup>‡</sup></xref>
				</contrib>
			</contrib-group>
			<aff id="aff1">
				<label>¤</label>
				<institution content-type="original">Instituto Tecnológico de Sonora, Sonora - México. celia.quiroz@itson.edu.mx - ORCID: 0000-0002-6068-1552.</institution>
				<institution content-type="normalized">Instituto Tecnológico de Sonora</institution>
				<institution content-type="orgname">Instituto Tecnológico de Sonora</institution>
				<addr-line>
					<city>Sonora</city>
				</addr-line>
				<country country="MX">Mexico</country>
				<email>celia.quiroz@itson.edu.mx</email>
			</aff>
			<aff id="aff2">
				<label>§</label>
				<institution content-type="original">Universidad Autónoma de Sinaloa, Sinaloa - México. ramonlo@uas.edu.mx - ORCID: 0000-0003-2126-6767.</institution>
				<institution content-type="normalized">Universidad Autónoma de Sinaloa</institution>
				<institution content-type="orgname">Universidad Autónoma de Sinaloa</institution>
				<addr-line>
					<city>Sinaloa</city>
				</addr-line>
				<country country="MX">Mexico</country>
				<email>ramonlo@uas.edu.mx</email>
			</aff>
			<aff id="aff3">
				<label>¥</label>
				<institution content-type="original">Universidad Autónoma de Sinaloa, Sinaloa - México. vega_antonio@me.com - ORCID: 0000-0003-0259-604X.</institution>
				<institution content-type="normalized">Universidad Autónoma de Sinaloa</institution>
				<institution content-type="orgname">Universidad Autónoma de Sinaloa</institution>
				<addr-line>
					<city>Sinaloa</city>
				</addr-line>
				<country country="MX">Mexico</country>
				<email>vega_antonio@me.com</email>
			</aff>
			<aff id="aff4">
				<label>‡</label>
				<institution content-type="original">Instituto Tecnológico de Sonora, Sonora - México. agalvan@itson.edu.mx - ORCID: 0000-0002-9625-0324.</institution>
				<institution content-type="normalized">Instituto Tecnológico de Sonora</institution>
				<institution content-type="orgname">Instituto Tecnológico de Sonora</institution>
				<addr-line>
					<city>Sonora</city>
				</addr-line>
				<country country="MX">Mexico</country>
				<email>agalvan@itson.edu.mx</email>
			</aff>
			<author-notes>
				<fn fn-type="other" id="fn1">
					<p>
						<xref ref-type="fn" rid="fn1"><sup>a</sup></xref>Correspondencia: José Ramón López Arellano, Calle Josefa Ortiz de Domínguez S/N, Ciudad Universitaria 80013. Culiacán Rosales, Sinaloa, México.</p>
				</fn>
			</author-notes>
			<pub-date date-type="pub" publication-format="electronic">
				<day>01</day>
				<month>07</month>
				<year>2023</year>
			</pub-date>
			<pub-date date-type="collection" publication-format="electronic">
				<season>Jul-Dec</season>
				<year>2023</year>
			</pub-date>
			<volume>32</volume>
			<issue>2</issue>
			<fpage>475</fpage>
			<lpage>492</lpage>
			<history>
				<date date-type="received">
					<day>18</day>
					<month>10</month>
					<year>2022</year>
				</date>
				<date date-type="rev-recd">
					<day>30</day>
					<month>11</month>
					<year>2022</year>
				</date>
				<date date-type="accepted">
					<day>04</day>
					<month>06</month>
					<year>2023</year>
				</date>
			</history>
			<permissions>
				<license license-type="open-access" xlink:href="https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/" xml:lang="es">
					<license-p>Este es un artículo publicado en acceso abierto bajo una licencia Creative Commons</license-p>
				</license>
			</permissions>
			<abstract>
				<title>Resumen</title>
				<p>El mundo ha sufrido cambios significativos desde el inicio de la pandemia por COVID-19, los cuales han afectado mayormente al sector educativo, y ya se trate de estudiantes o de profesores, los últimos han percibido una disminución en la calidad de vida, al enfrentarse a diversos retos referentes al uso de las tecnologías de información y telecomunicaciones para trabajar eficazmente de manera virtual. En tal escenario, se realizó un estudio comparativo de la calidad de vida laboral y los efectos de COVID-19 en docentes de universidades de los estados de Sonora y Sinaloa. En este estudio, de tipo cuantitativo exploratorio, se aplicó un instrumento validado que permitió evaluar las dimensiones: calidad de vida, calidad de vida laboral, gestión organizacional y desarrollo organizacional de 371 trabajadores de esas universidades, con similares resultados respecto de las variables analizadas. De ahí se concluyó que dichas dimensiones tienen un nivel alto en ambas instituciones, con excepción de la calidad de vida, que se encuentra en un nivel medio y ligeras diferencias, dependiendo de la edad y el nivel de estudio de los participantes.</p>
				<sec>
					<title>Ideas destacadas:</title>
					<p> </p>
					<p>Artículo de investigación que analiza la percepción de la calidad de vida laboral, la calidad de vida, la gestión organizacional y el desarrollo organizacional durante la pandemia por COVID-19 por parte de los trabajadores de dos instituciones de educación superior del noroeste de México, en Sonora y Sinaloa. Los resultados son similares para ambas universidades.</p>
				</sec>
			</abstract>
			<trans-abstract xml:lang="en">
				<title>Abstract</title>
				<p>The world has undergone significant changes since the start of the COVID-19 pandemic, these have mostly affected the educational sector, whether they are students and teachers, the latter have perceived a decrease in the quality of life when facing various challenges related to the use information and telecommunications technologies to work effectively virtually. Thus, a comparative study of the quality of work life and the effects of COVID-19 was carried out among professors from universities in the states of Sonora and Sinaloa. To carry out this quantitative exploratory study, a validated instrument was applied that allowed evaluating the dimensions of quality of life, quality of work life, organizational management and organizational development of 371 workers from both universities, finding similar results in both universities in the variables analyzed and in conclusion, these dimensions are perceived in a high level in both institutions, with the exception of quality of life, which is at a medium level, also slight differences were found depending on the age and level of study of the participants.</p>
				<sec>
					<title>Highlights:</title>
					<p> </p>
					<p>Research article that analyzes the perception of the quality of work life, quality of life, organizational management and organizational development during the COVID-19 pandemic of the workers of two higher education institutions in northwestern Mexico. The results are obtained in both universities.</p>
				</sec>
			</trans-abstract>
			<trans-abstract xml:lang="pt">
				<title>Resumo</title>
				<p>O mundo passou por mudanças significativas desde o início da pandemia do COVID-19, estas afetaram principalmente o setor educacional, sejam alunos e professores, estes últimos perceberam uma diminuição na qualidade de vida ao enfrentar vários desafios relacionados ao uso tecnologias de informação e telecomunicações para trabalhar de forma eficaz virtualmente. Assim, foi realizado um estudo comparativo da qualidade de vida no trabalho e os efeitos do COVID-19 entre professores de universidades dos estados de Sonora e Sinaloa. Para realizar este estudo exploratório quantitativo, foi aplicado um instrumento validado que permitiu avaliar as dimensões qualidade de vida, qualidade de vida no trabalho, gestão organizacional e desenvolvimento organizacional de 371 trabalhadores de ambas as universidades, encontrando resultados semelhantes em ambas as universidades nas variáveis analisadas e concluiu-se que essas dimensões são percebidas em um nível alto em ambas instituições, com exceção da Qualidade de Vida, que é de nível médio, também foram encontradas pequenas diferenças dependendo da idade e nível de estudo dos participantes.</p>
				<sec>
					<title>Ideias destacadas:</title>
					<p> </p>
					<p>Artigo de pesquisa que analisa a percepção da qualidade de vida no trabalho, qualidade de vida, gestão organizacional e desenvolvimento organizacional durante a pandemia de COVID-19 dos trabalhadores de duas instituições de ensino superior no noroeste do México. Os resultados são semelhantes em ambas ases universidades.</p>
				</sec>
			</trans-abstract>
			<kwd-group xml:lang="es">
				<title>Palabras clave:</title>
				<kwd>calidad de vida</kwd>
				<kwd>COVID-19</kwd>
				<kwd>división del trabajo</kwd>
				<kwd>educación</kwd>
				<kwd>espacio</kwd>
				<kwd>organización del trabajo</kwd>
				<kwd>satisfacción en el trabajo</kwd>
			</kwd-group>
			<kwd-group xml:lang="en">
				<title>Keywords:</title>
				<kwd>quality of life</kwd>
				<kwd>COVID-19</kwd>
				<kwd>division of labor</kwd>
				<kwd>education</kwd>
				<kwd>space</kwd>
				<kwd>work organization</kwd>
				<kwd>job satisfaction</kwd>
			</kwd-group>
			<kwd-group xml:lang="pt">
				<title>Palavras-chave:</title>
				<kwd>qualidade de vida</kwd>
				<kwd>COVID-19</kwd>
				<kwd>divisão do trabalho</kwd>
				<kwd>educação</kwd>
				<kwd>espaço</kwd>
				<kwd>organização do trabalho</kwd>
				<kwd>satisfação no trabalho</kwd>
			</kwd-group>
			<counts>
				<fig-count count="0"/>
				<table-count count="21"/>
				<equation-count count="0"/>
				<ref-count count="39"/>
				<page-count count="18"/>
			</counts>
		</article-meta>
	</front>
	<body>
		<sec sec-type="intro">
			<title>Introducción</title>
			<p>La pandemia declarada por el COVID-19 trajo consigo cambios abruptos en la vida de todas las personas, especialmente en aquellos trabajadores cuyas principales actividades se desarrollaban de manera presencial y no estaban familiarizados con el trabajo a distancia ni con las herramientas electrónicas y virtuales. Esto provocó una caída en la percepción de su calidad de vida laboral (CVL), sobre todo al inicio de la crisis, cuando la curva de aprendizaje en el uso de las herramientas digitales era prácticamente nula.</p>
			<p>Dicho lo anterior, los trabajadores de la educación fueron de los más afectados por las alteraciones en su vida laboral y personal y los retos que trajo consigo el COVID-19 (<xref ref-type="bibr" rid="B36">Unesco 2021</xref>), al transformarse por completo sus métodos de enseñanza y planeación de clases. Estos desafíos han llamado la atención de los investigadores para profundizar sobre temas como la inseguridad laboral y el bienestar de los empleados, tanto en las ciudades como en todo tipo de organizaciones, entornos laborales y espacios universitarios, viendo si ello repercute en su calidad de vida y las afecta profundamente. Asimismo, la coyuntura hizo indispensable el uso de instrumentos de medición documental y de campo que contribuyeran a evaluar en qué grado ella perjudicó o benefició a los trabajadores (<xref ref-type="bibr" rid="B20">Mamani et ál. 2020</xref>).</p>
			<p>Por otro lado, la pandemia COVID-19 obligó a la implementación del trabajo remoto desde casa en todas las ciudades, con ciertas desventajas, como la deficiente implementación del trabajo a distancia, la falta de monitoreo por parte de los jefes inmediatos y la carencia de herramientas tecnológicas, sin una apropiada capacitación para utilizarlas. Esto conllevó la falta de motivación por parte de los trabajadores y, por ende, la baja productividad e incumplimiento de las metas. No obstante, también cabe destacar sus beneficios, como la disminución en los costos de mantenimiento y renta de los inmuebles; el aumento de la productividad; la predilección por el trabajo desde casa al de oficina, lo cual reduce la huella de carbono; así como la inclusión de personas en estado de vulnerabilidad y la reducción del ausentismo laboral (<xref ref-type="bibr" rid="B12">George, Chiba y Scheepers 2017</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B35">Ulate 2020</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B25">Morilla et ál. 2021</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B2">Arango 2022</xref>).</p>
			<p>Autores como <xref ref-type="bibr" rid="B38">Wara et al. (2018</xref>) y <xref ref-type="bibr" rid="B17">Leitão, Pereira y Gonçalves (2021</xref>) afirman que para mejorar la productividad laboral en las organizaciones se deben tener en cuenta factores como la compensación justa y equilibrada; las instalaciones de trabajo; el desarrollo profesional; la comunicación empleado-empleador; la educación universitaria y el ambiente de trabajo, entre otros, así como evitar factores que la reducen, como el agotamiento emocional, el cinismo o la salud ocupacional. Es importante resaltar también los horarios laborales, los cuales son una parte fundamental en la vida de las personas, que se sienten más seguras en turnos estables (<xref ref-type="bibr" rid="B27">Nguyen y Vo 2018</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B10">Gärtner et ál. 2019</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B14">Heidarimoghadam et ál. 2020</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B21">Maqsood et ál. 2021</xref>). Lo anterior está íntimamente relacionado con la percepción de la calidad de vida laboral, la cual involucra, entre otros aspectos, el desarrollo personal, las relaciones humanas y la administración del tiempo libre (<xref ref-type="bibr" rid="B6">Burke y Deszca 1982</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B33">Suescún et ál. 2016</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B4">Aspiazu 2017</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B18">Leiva, Mansilla y Comelin 2017</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B26">Murillo y Montaño 2018</xref>).</p>
			<p>De este modo, la Asociación Nacional de Universidades e Instituciones de Educación Superior (ANUIES) trabajó para brindar respuestas oportunas a los retos que trajo la pandemia de COVID-19, expresadas en el documento <italic>Hacia la construcción colectiva de la nueva normalidad en la educación superior</italic> (<xref ref-type="bibr" rid="B37">UAS 2020</xref>). Dicho esto, la Universidad Autónoma de Sinaloa (UAS) tomó distintas medidas preventivas contra la propagación del virus SarsCoV-2, causante del COVID-19, orientadas al bienestar de sus trabajadores y estudiantes, por medio de clases y juntas en línea, así como la facilitación de herramientas accesibles a los trabajadores, todo ello para crear las condiciones necesarias requeridas desde el inicio de la crisis en 2020. Sin embargo, también se presentaron desafíos, ya que México es uno de los países más rezagados en el uso de las TIC en la educación (<xref ref-type="bibr" rid="B19">López et <italic>á</italic>l. 2022</xref>).</p>
			<p>En este tenor, se elaboró un estudio comparativo y correlacional de la calidad de vida laboral y efectos colaterales del COVID-19 entre los docentes universitarios en dos ciudades medias del norte de México (Sonora y Sinaloa) a través de la colaboración del cuerpo académico del Instituto Tecnológico de Sonora, Campus Navojoa ITSON-CA-12 de “Gestión organizacional y desarrollo sustentable”, y de la Universidad Autónoma de Sinaloa, con el cuerpo académico UAS-CA 288 “Innovación educativa en el marco del desarrollo administrativo de las empresas”, integrado por profesores e investigadores de tiempo completo de la institución, entre cuyos objetivos destacan: la formación en desarrollo económico y competitividad financiera de las pymes, además de la educación y la innovación estratégica en la enseñanza profesional dentro del campo de la administración.</p>
			<p>Este tipo de proyectos proveen un espacio universitario dedicado a la ciencia, la tecnología y la innovación y abren puertas para que los estudiantes en las facultades de ambos estados se vinculen con los académicos en la producción de literatura científica. En ese sentido, resulta necesaria la colaboración entre distintas ámbitos educativos y su orientación a la producción académica, al desarrollo sostenible y al mejoramiento de la sociedad (<xref ref-type="bibr" rid="B9">Fernández, Domínguez y Martínez 2020</xref>), por medio de la colaboración de los profesores integrantes de cuerpos académicos, quienes generan nuevos conocimientos (<xref ref-type="bibr" rid="B23">Menéndez et ál. 2020</xref>), innovan y crean redes temáticas de investigación (<xref ref-type="bibr" rid="B34">Torres y Jaimes 2015</xref>).</p>
			<p>En tal escenario, el objetivo general fue elaborar un estudio comparativo de la calidad de vida laboral (CVL) y los efectos colaterales de COVID-19 entre docentes de espacios educativos universitarios en dos ciudades medias del norte de México (Sonora y Sinaloa), a través de cuerpos colegiados, con miras a la generación y aplicación del conocimiento con académicos y su vinculación a la producción científica reconocida por CONACYT y PRODEP. La elección de estas ciudades se hizo tanto por la cercanía como por la semejanza cultural y social, en un espacio geográfico que alguna vez fue un solo estado (de Occidente). En cuanto a la hipótesis que se planteó para dar pauta y guiar las correlaciones entre los sujetos de estudio, parte de la percepción de que la calidad de vida de los empleados está directamente relacionada con la percepción de la calidad de vida laboral, el desarrollo y la gestión organizacional.</p>
			<p>Los efectos derivados de este estudio comparativo serán, entre otros: fortalecer las líneas de investigación para los académicos sobre el impacto de la pandemia de COVID-19 en las ciudades y sus entornos empresarial, universitario y de dispersión y ocio, sobre los cambios que han sufrido las mismas y los nuevos paradigmas que se han desarrollado en razón de la crisis.</p>
		</sec>
		<sec>
			<title>Marco referencial y conceptual</title>
			<p>En este apartado se señalan las teorías y conceptos principales que se abordaron en la presente investigación. Dicho esto, uno de los conceptos primordiales en los que se apoyó este estudio es el de calidad de vida laboral (CVL), el cual involucra muchos aspectos, entre los que destacan el desarrollo personal, las relaciones humanas y la administración del tiempo libre (<xref ref-type="bibr" rid="B6">Burke y Deszca 1982</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B16">Jenkins 1983</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B33">Suescún et ál. 2016</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B4">Aspiazu 2017</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B18">Leiva, Mansilla y Comelin 2017</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B26">Murillo y Montaño 2018</xref>). Como la CVL se basa en apreciaciones de satisfacción o insatisfacción (<xref ref-type="bibr" rid="B8">Cruz 2018</xref>), sobre esta base las organizaciones deben contar con los recursos adecuados para que los empleados realicen sus actividades de la manera más eficiente y satisfactoria posible, priorizando la salud y el bienestar, además de fomentar los proyectos de vida de sus trabajadores y los planes de carrera que enfatizarán su proyección profesional, con la premisa de que la satisfacción se relaciona de forma directa con la calidad de vida (<xref ref-type="bibr" rid="B5">Bastidas y Albarracín 2020</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B28">Pedraza 2020</xref>; <xref ref-type="bibr" rid="B29">Ortega 2020</xref>).</p>
			<p>En el mismo contexto, la CVL se define por medio de índices, como el de gestión organizacional o estilo de gestión en la organización, factor importante en la calidad de vida laboral, pues para lograrla es imprescindible la seguridad y la satisfacción en el trabajo, así como la orientación laboral (<italic>coaching</italic>) y el respeto de la organización (Ali et ál. 2011, citado por <xref ref-type="bibr" rid="B8">Cruz 2018</xref>). Así, el desarrollo organizacional (DO) es la suma de los esfuerzos en las organizaciones para afrontar los obstáculos que puedan atravesar, es decir, es una respuesta al cambio, una estrategia de carácter educacional que tiene la finalidad de cambiar creencias, actitudes, valores y estructuras de las organizaciones de modo que puedan adaptarse mejor a las nuevas tecnologías, a los nuevos desafíos y al ritmo vertiginoso del cambio (Bennis 1973, citado por <xref ref-type="bibr" rid="B13">Guízar 2008</xref>).</p>
			<p>Es importante puntualizar también que en los espacios universitarios y educativos de las ciudades intermedias converge una suma importante de personas (estudiantes y trabajadores administrativos y docentes) que llegan desde distintos puntos dentro de las ciudades y regiones aledañas, lo que hizo que fueran directamente afectados por la pandemia COVID-19, en lo que tiene que ver con la movilidad hacia los espacios mencionados, la productividad -tanto de estudiantes como de empleados y docentes- y la salud mental y física (<xref ref-type="bibr" rid="B36">Unesco 2021</xref>).</p>
			<p>En cuanto a la categorización de la ciudad intermedia, se entiende como el “lugar central, núcleo, polo, nudo que genera una doble relación con su entorno; por un lado, de centralidad (atracción, gravitación de personas, de bienes, de comunicaciones), y por otro, de polarización (o irradiación de servicios educativos, sanitarios, comerciales)” (León 2010 citado por <xref ref-type="bibr" rid="B7">Canziani y Schejtman 2013</xref>). Lo anterior es de interés para este estudio, ya que tanto los sujetos de análisis como los espacios educativos en los que laboran se encuentran en este tipo de ciudades.</p>
		</sec>
		<sec sec-type="materials|methods">
			<title>Materiales y métodos</title>
			<p>La metodología utilizada es cuantitativa y se apoya en datos numéricos, el conteo y la estadística para establecer patrones de una población y responder preguntas, objetivos de investigación y probar hipótesis establecidas previamente (<xref ref-type="bibr" rid="B15">Hernández, Fernández y Baptista 2016</xref>). Por su alcance, este estudio es de tipo exploratorio, ya que el objetivo es examinar un tema o problema de investigación poco estudiado o que no se ha abordado antes y del cual se tienen muchas dudas. Esto pasa cuando la revisión de la literatura revela que tan solo hay guías no investigadas e ideas vagamente relacionadas con el problema de estudio o cuando se desea indagar sobre temas y áreas con nuevas perspectivas (<xref ref-type="bibr" rid="B15">Hernández, Fernández y Baptista 2016</xref>). En este caso en particular, no se encontraron investigaciones sobre esta área de conocimiento en los estados participantes en el estudio.</p>
			<p>En cuanto a la muestra de la presente investigación, se tuvo en cuenta al personal docente que labora en los espacios educativos en las universidades UAS de Sonora e ITSON de Sinaloa, con una población de 2.400 sujetos del estudio como base para hacer la evaluación del comparativo. En esta tarea, según <xref ref-type="bibr" rid="B30">Otzen y Manterola (2017</xref>), es importante definir la representatividad de una muestra, ya que permite extrapolar y, por ende, generalizar los resultados observados en esta a la población accesible y, a partir de la misma, a la población objetivo. Para lograr esto, se utilizó la fórmula de <xref ref-type="bibr" rid="B32">Stevenson (1981</xref>) con un nivel de confianza del 95 %, donde N = población, D = desviación estándar (nivel de confianza), e = error esperado, p = proporción a favor, q = proporción en contra y n = tamaño de la muestra.</p>
			<p>Así, mediante el instrumento utilizado (<xref ref-type="bibr" rid="B31">Quiroz et ál. 2021</xref>), diseñado para medir la calidad de la vida laboral en trabajadores de educación superior del sur de Sonora, México, se evaluaron tres dimensiones de la calidad de vida y se consideraron tres tipos de validez. La validez de criterio quedó establecida a través de la comparación de la escala propuesta de calidad laboral con otros instrumentos que miden la calidad de vida en el trabajo. La validez del constructo se evaluó mediante análisis factorial exploratorio y de rotación simple Varimax, con la prueba de Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) y Bartlett. En cuanto a la confiabilidad, esta se midió utilizando el coeficiente alfa de Cronbach, que se determinó e interpretó con el paquete estadístico Statistical Package for the Social Sciences (SPSS), versión 26, en donde se obtuvo un 0,983, considerado excelente, al dar una relación positiva y fuerte cercana a 1(<xref ref-type="bibr" rid="B11">George y Mallery 2003</xref>). La información fue procesada con los mismos criterios en el paquete estadístico SPSS 26 por medio de pruebas estadísticas aplicables a los resultados que generara la aplicación de los instrumentos, con variables paramétrica y no paramétrica.</p>
			<p>En cuanto al procedimiento, se realizó en diez fases: 1) presentación de la propuesta por parte de la ITSON a la UAS y creación del vínculo de trabajo y plan de trabajo; 2) elaboración de un marco de referencia con minería de datos; 3) definición del alcance del estudio por estado; 4) planteamiento de la hipótesis; 5) desarrollo del diseño de investigación; 6) definición y selección de la muestra; 7) recolección del análisis de datos a través del programa SPSS 26; 8) análisis estadístico; 9) elaboración del reporte de resultados; y 10) elaboración de artículo para postulación en revista indexada.</p>
		</sec>
		<sec sec-type="results">
			<title>Análisis de resultados</title>
			<p>De acuerdo con lo descrito, la <xref ref-type="table" rid="t1">Tabla 1</xref> muestra que todos los reactivos presentan validez de constructo mediante la prueba de grupos contrastados. El valor del nivel de significación de la prueba t para muestras independientes, en todos los casos, es menor que 0,05, por lo que se rechaza la igualdad de medias.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t1">
					<label>Tabla 1</label>
					<caption>
						<title>Prueba de validez por grupos contrastados</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> 
 </th>
								<th align="center">t</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Sig. (bilateral)</th>
								<th align="center">Diferencia de medias</th>
								<th align="center">Diferencia de error estándar</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R01</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-24,045</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,98555</td>
								<td align="justify">0,12417</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-24,335</td>
								<td align="justify">122,158</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,98555</td>
								<td align="justify">0,12269</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R02</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-21,891</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,98790</td>
								<td align="justify">0,13649</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-22,169</td>
								<td align="justify">117,537</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,98790</td>
								<td align="justify">0,13478</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R03</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-21,536</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,88306</td>
								<td align="justify">0,13387</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-21,853</td>
								<td align="justify">103,609</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,88306</td>
								<td align="justify">0,13193</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R04</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-19,265</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,79671</td>
								<td align="justify">0,14517</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-19,530</td>
								<td align="justify">110,390</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,79671</td>
								<td align="justify">0,14320</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R05</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-13,686</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,13676</td>
								<td align="justify">0,15613</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-13,760</td>
								<td align="justify">170,883</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,13676</td>
								<td align="justify">0,15529</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R06</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-22,187</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,83703</td>
								<td align="justify">0,12787</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-22,463</td>
								<td align="justify">119,222</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,83703</td>
								<td align="justify">0,12630</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R07</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-23,281</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,05813</td>
								<td align="justify">0,13136</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-23,558</td>
								<td align="justify">123,394</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,05813</td>
								<td align="justify">0,12981</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R08</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-19,966</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,95800</td>
								<td align="justify">0,14816</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-20,283</td>
								<td align="justify">96,038</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,95800</td>
								<td align="justify">0,14583</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R09</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-22,002</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,97917</td>
								<td align="justify">0,13540</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-22,356</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,97917</td>
								<td align="justify">0,13326</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R10</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,054</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,14079</td>
								<td align="justify">0,12536</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,381</td>
								<td align="justify">114,916</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,14079</td>
								<td align="justify">0,12374</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R11</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-26,966</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,23958</td>
								<td align="justify">0,12014</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-27,400</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,23958</td>
								<td align="justify">0,11823</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R12</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-26,521</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,22917</td>
								<td align="justify">0,12176</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-26,948</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,22917</td>
								<td align="justify">0,11983</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R13</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-33,289</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,36458</td>
								<td align="justify">0,10107</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-33,824</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,36458</td>
								<td align="justify">0,09947</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R14</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-30,453</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,37500</td>
								<td align="justify">0,11083</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-30,943</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,37500</td>
								<td align="justify">0,10907</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R15</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-29,019</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,10215</td>
								<td align="justify">0,10690</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-29,432</td>
								<td align="justify">106,864</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,10215</td>
								<td align="justify">0,10540</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R16</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-27,247</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,26042</td>
								<td align="justify">0,11966</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-27,685</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,26042</td>
								<td align="justify">0,11777</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R17</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-26,966</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,23958</td>
								<td align="justify">0,12014</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-27,400</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,23958</td>
								<td align="justify">0,11823</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R18</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,592</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,87601</td>
								<td align="justify">0,11238</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,855</td>
								<td align="justify">135,761</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,87601</td>
								<td align="justify">0,11124</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R19</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-34,739</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,33333</td>
								<td align="justify">0,09595</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-35,297</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,33333</td>
								<td align="justify">0,09444</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R20</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-34,052</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,36458</td>
								<td align="justify">0,09881</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-34,600</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,36458</td>
								<td align="justify">0,09724</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R21</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,032</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,87567</td>
								<td align="justify">0,11488</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,292</td>
								<td align="justify">134,693</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,87567</td>
								<td align="justify">0,11370</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R22</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,934</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,22917</td>
								<td align="justify">0,12452</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-26,351</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,22917</td>
								<td align="justify">0,12255</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R23</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-26,938</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,14214</td>
								<td align="justify">0,11664</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-27,299</td>
								<td align="justify">112,592</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,14214</td>
								<td align="justify">0,11510</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R24</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-24,223</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,98555</td>
								<td align="justify">0,12325</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-24,550</td>
								<td align="justify">111,939</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,98555</td>
								<td align="justify">0,12161</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R25</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-34,405</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,35417</td>
								<td align="justify">0,09749</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-34,958</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,35417</td>
								<td align="justify">0,09595</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R26</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-38,607</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,19220</td>
								<td align="justify">0,08268</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-38,934</td>
								<td align="justify">149,487</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,19220</td>
								<td align="justify">0,08199</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R27</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-43,052</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,39583</td>
								<td align="justify">0,07888</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-43,745</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,39583</td>
								<td align="justify">0,07763</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">R28</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-25,717</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,09005</td>
								<td align="justify">0,12016</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-26,066</td>
								<td align="justify">111,515</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,09005</td>
								<td align="justify">0,11855</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">R29</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-38,817</td>
								<td align="justify">187</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,35417</td>
								<td align="justify">0,08641</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-39,441</td>
								<td align="justify">95,000</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,35417</td>
								<td align="justify">0,08504</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>Las respuestas del instrumento, con base en la muestra, presentan un alto nivel de confiabilidad por consistencia interna, medida por omega de McDonald (<xref ref-type="table" rid="t2">Tabla 2</xref>), tanto a nivel global como por dimensión. Todos los coeficientes omega son superiores al valor de referencia: 0,7 o 0,8 dependiendo del autor al que se consulte.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t2">
					<label>Tabla 2</label>
					<caption>
						<title>Confiabilidad por omega de McDonald</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center">Variable/dimensión</th>
								<th align="center">Omega de McDonald</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify">Calidad de vida laboral</td>
								<td align="justify">0,986</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Calidad de vida</td>
								<td align="justify">0,929</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Gestión organizacional</td>
								<td align="justify">0,970</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Desarrollo organizacional</td>
								<td align="justify">0,982</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t3">
					<label>Tabla 3</label>
					<caption>
						<title>Niveles de calidad de vida laboral</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col span="2"/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center"> </th>
								<th align="center" colspan="2">Valores </th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center">Nivel</th>
								<th align="center">Inferior</th>
								<th align="center">Superior</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify">Bajo</td>
								<td align="justify">1,00 </td>
								<td align="justify">2,33 </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Medio</td>
								<td align="justify">2,33 </td>
								<td align="justify">3,67 </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Alto</td>
								<td align="justify">3,67 </td>
								<td align="justify">5,00 </td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>Para la interpretación de resultados se determinaron tres niveles de CVL (que aplican también para sus dimensiones) de forma tal que, con base en la media muestral, se puede identificar si las variables bajo análisis presentan un nivel bajo, medio o alto (<xref ref-type="table" rid="t4">Tabla 4</xref>).</p>
			<p>
				<table-wrap id="t4">
					<label>Tabla 4</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos de CVL y sus dimensiones generales</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col span="2"/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" rowspan="2"> </th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center" colspan="2">Media</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center">Estadístico</th>
								<th align="center">Estadístico</th>
								<th align="center">Desv. error</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify">CVL</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7471</td>
								<td align="justify">0,06608</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">CV</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,5938</td>
								<td align="justify">0,06598</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">GO</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,8356</td>
								<td align="justify">0,06985</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">DO</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7495</td>
								<td align="justify">0,07015</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">N válido (por lista)</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>En términos generales, con base en la media, la calidad de vida laboral se ubica en el nivel alto (3,7) en todas sus dimensiones, a excepción de la calidad de vida, que se ubica en un nivel medio (3,6), mientras que la gestión organizacional y el desarrollo organizacional se ubican en el mismo nivel (alto) de la CVL: de 3,8 y 3,7, respectivamente.</p>
			<p>Los valores del nivel de significación (<xref ref-type="table" rid="t5">Tabla 5</xref>) permiten rechazar la hipótesis nula de igualdad de medias, tanto para la variable CVL como para sus dimensiones. Con base en la media, el personal femenino presenta un valor mayor en CVL (4,1), mientras que el personal masculino presenta menor nivel de CVL (3,2), lo cual es consistente en las tres dimensiones del instrumento. En referencia al personal femenino, este presenta mayor calidad de vida, gestión organizacional y desarrollo organizacional (3,8; 4,2 y 4,2, respectivamente) que el personal masculino, que percibe menores niveles (3,0; 3,2 y 3,2, respectivamente). En términos generales, los niveles percibidos por el personal femenino se ubican en el nivel alto, tanto en general como en lo que toca a las dimensiones, mientras que el personal masculino presenta niveles medios.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t5">
					<label>Tabla 5</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos de CVL y sus dimensiones: variable sexo</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center"> </th>
								<th align="center">Sexo</th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center">Media</th>
								<th align="center">Desv. error promedio</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Masculino</td>
								<td align="justify">134</td>
								<td align="justify">3,1784</td>
								<td align="justify">0,13144</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Femenino</td>
								<td align="justify">174</td>
								<td align="justify">4,0918</td>
								<td align="justify">0,07349</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Masculino</td>
								<td align="justify">134</td>
								<td align="justify">2,9946</td>
								<td align="justify">0,12753</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Femenino</td>
								<td align="justify">174</td>
								<td align="justify">3,7673</td>
								<td align="justify">0,07549</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Masculino</td>
								<td align="justify">134</td>
								<td align="justify">3,2381</td>
								<td align="justify">0,13735</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Femenino</td>
								<td align="justify">174</td>
								<td align="justify">4,1879</td>
								<td align="justify">0,08025</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Masculino</td>
								<td align="justify">134</td>
								<td align="justify">3,2166</td>
								<td align="justify">0,13500</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Femenino</td>
								<td align="justify">174</td>
								<td align="justify">4,1682</td>
								<td align="justify">0,07336</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t6">
					<label>Tabla 6</label>
					<caption>
						<title>Prueba t para CVL y sus dimensiones: variable sexo</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> 
 </th>
								<th align="center">t</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Sig. (bilateral)</th>
								<th align="center">Diferencia de medias</th>
								<th align="center">Diferencia de error estándar</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-6,410</td>
								<td align="justify">306</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,91348</td>
								<td align="justify">0,14251</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-6,066</td>
								<td align="justify">213,129</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,91348</td>
								<td align="justify">0,15059</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-5,475</td>
								<td align="justify">306</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,77267</td>
								<td align="justify">0,14113</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-5,214</td>
								<td align="justify">221,606</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,77267</td>
								<td align="justify">0,14820</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-6,279</td>
								<td align="justify">306</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,94987</td>
								<td align="justify">0,15127</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-5,971</td>
								<td align="justify">219,618</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,94987</td>
								<td align="justify">0,15908</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-6,564</td>
								<td align="justify">306</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,95159</td>
								<td align="justify">0,14497</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-6,193</td>
								<td align="justify">209,130</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-0,95159</td>
								<td align="justify">0,15365</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>Los valores de significación bilateral permiten no rechazar la hipótesis nula de igualdad de medias, tanto para la variable CVL como para sus dimensiones. Con base en la media, el personal de las dos universidades percibe el mismo nivel de calidad de vida laboral, calidad de vida, gestión organizacional y desarrollo organizacional (3,7; 3,6, 3,8 y 3,7, respectivamente), por lo que las diferencias, con base en la media, se deben al azar (<xref ref-type="table" rid="t7">Tabla 7</xref>). Como ya se destacó, estos resultados arrojan un nivel alto percibido de CVL, gestión organizacional y desarrollo organizacional y un nivel medio para la dimensión calidad de vida.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t7">
					<label>Tabla 7</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos CVL y sus dimensiones: variable estado (universidad)</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center"> </th>
								<th align="center">Universidad</th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center">Media</th>
								<th align="center">Desv. error promedio</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Sonora</td>
								<td align="justify">201</td>
								<td align="justify">3,7182</td>
								<td align="justify">0,09189</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Sinaloa</td>
								<td align="justify">170</td>
								<td align="justify">3,7812</td>
								<td align="justify">0,09504</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Sonora</td>
								<td align="justify">201</td>
								<td align="justify">3,5049</td>
								<td align="justify">0,08480</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Sinaloa</td>
								<td align="justify">170</td>
								<td align="justify">3,6989</td>
								<td align="justify">0,10306</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Sonora</td>
								<td align="justify">201</td>
								<td align="justify">3,8000</td>
								<td align="justify">0,09789</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Sinaloa</td>
								<td align="justify">170</td>
								<td align="justify">3,8776</td>
								<td align="justify">0,09941</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Sonora</td>
								<td align="justify">201</td>
								<td align="justify">3,7540</td>
								<td align="justify">0,09380</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Sinaloa</td>
								<td align="justify">170</td>
								<td align="justify">3,7443</td>
								<td align="justify">0,10584</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t8">
					<label>Tabla 8</label>
					<caption>
						<title>Prueba t para CVL y sus dimensiones y la variable estado (universidad)</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">t</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Sig. (bilateral)</th>
								<th align="center">Diferencia de medias</th>
								<th align="center">Diferencia de error estándar</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-0,474</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,636</td>
								<td align="justify">-0,06297</td>
								<td align="justify">0,13276</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-0,476</td>
								<td align="justify">363.924</td>
								<td align="justify">0,634</td>
								<td align="justify">-0,06297</td>
								<td align="justify">0,13220</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-1,467</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,143</td>
								<td align="justify">-0,19401</td>
								<td align="justify">0,13223</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-1,454</td>
								<td align="justify">342.610</td>
								<td align="justify">0,147</td>
								<td align="justify">-0,19401</td>
								<td align="justify">0,13346</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-0,553</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,580</td>
								<td align="justify">-0,07765</td>
								<td align="justify">0,14031</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">-0,557</td>
								<td align="justify">365.367</td>
								<td align="justify">0,578</td>
								<td align="justify">-0,07765</td>
								<td align="justify">0,13951</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">0,069</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,945</td>
								<td align="justify">0,00969</td>
								<td align="justify">0,14099</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">0,068</td>
								<td align="justify">354.136</td>
								<td align="justify">0,945</td>
								<td align="justify">0,00969</td>
								<td align="justify">0,14143</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>Los valores del nivel de significación bilateral permiten no rechazar la hipótesis nula de igualdad de medias, tanto para la variable CVL como para sus dimensiones. Con base en la media (<xref ref-type="table" rid="t9">Tabla 9</xref>), tanto el personal de planta (o permanente) como el de contrato (temporal) perciben los mismos niveles de calidad de vida laboral, calidad de vida, gestión organizacional y desarrollo organizacional (3,7; 3,6; 3,8 y 3,7, respectivamente), por lo que las diferencias, con base en la media, se deben al azar.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t9">
					<label>Tabla 9</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos de CVL y sus dimensiones: variable tipo de contrato</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center"> </th>
								<th align="center">Tipo de contrato</th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center">Media</th>
								<th align="center">Desv. error promedio</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Planta</td>
								<td align="justify">48</td>
								<td align="justify">3,9902</td>
								<td align="justify">0,14441</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Contrato</td>
								<td align="justify">323</td>
								<td align="justify">3,7109</td>
								<td align="justify">0,07266</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Planta</td>
								<td align="justify">48</td>
								<td align="justify">3,6585</td>
								<td align="justify">0,16256</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Contrato</td>
								<td align="justify">323</td>
								<td align="justify">3,5841</td>
								<td align="justify">0,07191</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Planta</td>
								<td align="justify">48</td>
								<td align="justify">4,0750</td>
								<td align="justify">0,14694</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Contrato</td>
								<td align="justify">323</td>
								<td align="justify">3,8000</td>
								<td align="justify">0,07707</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Planta</td>
								<td align="justify">48</td>
								<td align="justify">4,0796</td>
								<td align="justify">0,14972</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Contrato</td>
								<td align="justify">323</td>
								<td align="justify">3,7005</td>
								<td align="justify">0,07715</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t10">
					<label>Tabla 10</label>
					<caption>
						<title>Prueba t para CVL y sus dimensiones: variable tipo de contrato</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">t</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Sig. (bilateral)</th>
								<th align="center">Diferencia de medias</th>
								<th align="center">Diferencia de error estándar</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,420</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,156</td>
								<td align="justify">0,27928</td>
								<td align="justify">0,19661</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,728</td>
								<td align="justify">73,120</td>
								<td align="justify">0,088</td>
								<td align="justify">0,27928</td>
								<td align="justify">0,16166</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">0,378</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,706</td>
								<td align="justify">0,07439</td>
								<td align="justify">0,19683</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">0,419</td>
								<td align="justify">66,819</td>
								<td align="justify">0,677</td>
								<td align="justify">0,07439</td>
								<td align="justify">0,17776</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,323</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,187</td>
								<td align="justify">0,27500</td>
								<td align="justify">0,20790</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,657</td>
								<td align="justify">75,583</td>
								<td align="justify">0,102</td>
								<td align="justify">0,27500</td>
								<td align="justify">0,16593</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,819</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,070</td>
								<td align="justify">0,37909</td>
								<td align="justify">0,20838</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">2,251</td>
								<td align="justify">74,503</td>
								<td align="justify">0,027</td>
								<td align="justify">0,37909</td>
								<td align="justify">0,16843</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>Los valores del nivel de significación bilateral permiten no rechazar la hipótesis nula de igualdad de medias, tanto para la variable CVL como para sus dimensiones. Con base en la media (<xref ref-type="table" rid="t11">Tabla 11</xref>), tanto el personal académico como el administrativo perciben los mismos niveles de calidad de vida laboral, calidad de vida, gestión organizacional y desarrollo organizacional (3,7; 3,6; 3,8 y 3,7, respectivamente), por lo que las diferencias, con base en la media, se deben al azar.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t11">
					<label>Tabla 11</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos de CVL y sus dimensiones: variable departamento/área</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center"> </th>
								<th align="center">Departamento área</th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center">Media</th>
								<th align="center">Desv. error promedio</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Académico</td>
								<td align="justify">232</td>
								<td align="justify">3,8029</td>
								<td align="justify">0,07717</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Administrativo</td>
								<td align="justify">139</td>
								<td align="justify">3,6538</td>
								<td align="justify">0,12045</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Académico</td>
								<td align="justify">232</td>
								<td align="justify">3,6335</td>
								<td align="justify">0,08226</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Administrativo</td>
								<td align="justify">139</td>
								<td align="justify">3,5274</td>
								<td align="justify">0,11046</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Académico</td>
								<td align="justify">232</td>
								<td align="justify">3,8991</td>
								<td align="justify">0,08033</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Administrativo</td>
								<td align="justify">139</td>
								<td align="justify">3,7295</td>
								<td align="justify">0,12943</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Académico</td>
								<td align="justify">232</td>
								<td align="justify">3,8067</td>
								<td align="justify">0,08525</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Administrativo</td>
								<td align="justify">139</td>
								<td align="justify">3,6542</td>
								<td align="justify">0,12169</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t12">
					<label>Tabla 12</label>
					<caption>
						<title>Prueba t para CVL y sus dimensiones: variable departamento/área</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> 
 </th>
								<th align="center">t</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Sig. (bilateral)</th>
								<th align="center">Diferencia de medias</th>
								<th align="center">Diferencia de error estándar</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CVL</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,093</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,275</td>
								<td align="justify">0,14912</td>
								<td align="justify">0,13648</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,042</td>
								<td align="justify">249,436</td>
								<td align="justify">0,298</td>
								<td align="justify">0,14912</td>
								<td align="justify">0,14305</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">CV</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">0,778</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,437</td>
								<td align="justify">0,10612</td>
								<td align="justify">0,13639</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">0,771</td>
								<td align="justify">281.726</td>
								<td align="justify">0,442</td>
								<td align="justify">0,10612</td>
								<td align="justify">0,13773</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">GO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,176</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,240</td>
								<td align="justify">0,16964</td>
								<td align="justify">0,14422</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,114</td>
								<td align="justify">243,227</td>
								<td align="justify">0,267</td>
								<td align="justify">0,16964</td>
								<td align="justify">0,15233</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="2">DO</td>
								<td align="justify">Se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,052</td>
								<td align="justify">369</td>
								<td align="justify">0,293</td>
								<td align="justify">0,15251</td>
								<td align="justify">0,14491</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">No se asumen varianzas iguales</td>
								<td align="justify">1,026</td>
								<td align="justify">268,119</td>
								<td align="justify">0,306</td>
								<td align="justify">0,15251</td>
								<td align="justify">0,14858</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t13">
					<label>Tabla 13</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos de CVL y sus dimensiones: variable edad</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center">Media</th>
								<th align="center">Desviación</th>
								<th align="center">Desv. error</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="6">CVL</td>
								<td align="justify">Menos de 22</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">3,2254</td>
								<td align="justify">0,48162</td>
								<td align="justify">0,13358</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">78</td>
								<td align="justify">3,6806</td>
								<td align="justify">1,31961</td>
								<td align="justify">0,14942</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">31-40</td>
								<td align="justify">128</td>
								<td align="justify">4,0421</td>
								<td align="justify">1,10451</td>
								<td align="justify">0,09763</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">86</td>
								<td align="justify">3,6917</td>
								<td align="justify">1,33219</td>
								<td align="justify">0,14365</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">66</td>
								<td align="justify">3,4282</td>
								<td align="justify">1,43951</td>
								<td align="justify">0,17719</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7471</td>
								<td align="justify">1,27273</td>
								<td align="justify">0,06608</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="6">CV</td>
								<td align="justify">Menos de 22</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">1,1915</td>
								<td align="justify">0,14809</td>
								<td align="justify">0,04107</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">78</td>
								<td align="justify">3,4690</td>
								<td align="justify">1,16483</td>
								<td align="justify">0,13189</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">31-40</td>
								<td align="justify">128</td>
								<td align="justify">3,7262</td>
								<td align="justify">1,09053</td>
								<td align="justify">0,09639</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">86</td>
								<td align="justify">3,6857</td>
								<td align="justify">1,17535</td>
								<td align="justify">0,12674</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">66</td>
								<td align="justify">3,8379</td>
								<td align="justify">1,47455</td>
								<td align="justify">0,18150</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,5938</td>
								<td align="justify">1,27095</td>
								<td align="justify">0,06598</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="6">GO</td>
								<td align="justify">Menos de 22</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">3,5231</td>
								<td align="justify">0,46754</td>
								<td align="justify">0,12967</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">78</td>
								<td align="justify">3,7859</td>
								<td align="justify">1,40655</td>
								<td align="justify">0,15926</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">31-40</td>
								<td align="justify">128</td>
								<td align="justify">4,1063</td>
								<td align="justify">1,20372</td>
								<td align="justify">0,10639</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">86</td>
								<td align="justify">3,7628</td>
								<td align="justify">1,40546</td>
								<td align="justify">0,15155</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">66</td>
								<td align="justify">3,5258</td>
								<td align="justify">1,49443</td>
								<td align="justify">0,18395</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,8356</td>
								<td align="justify">1,34533</td>
								<td align="justify">0,06985</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="6">DO</td>
								<td align="justify">Menos de 22</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">3,9354</td>
								<td align="justify">0,75439</td>
								<td align="justify">0,20923</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">78</td>
								<td align="justify">3,6959</td>
								<td align="justify">1,36543</td>
								<td align="justify">0,15460</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">31-40</td>
								<td align="justify">128</td>
								<td align="justify">4,1395</td>
								<td align="justify">1,09286</td>
								<td align="justify">0,09660</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">86</td>
								<td align="justify">3,6397</td>
								<td align="justify">1,42443</td>
								<td align="justify">0,15360</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">66</td>
								<td align="justify">3,1633</td>
								<td align="justify">1,55512</td>
								<td align="justify">0,19142</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7495</td>
								<td align="justify">1,35126</td>
								<td align="justify">0,07015</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>Los valores del nivel de significación de la prueba permiten rechazar la hipótesis nula de igualdad de medias, tanto para la variable CVL como para sus dimensiones (<xref ref-type="table" rid="t14">Tabla 14</xref>).</p>
			<p>A continuación, se muestran los resultados de la prueba <italic>post hoc</italic> de Tukey para identificar entre qué grupos etarios se encuentran diferencias estadísticamente significativas (<xref ref-type="table" rid="t15">Tabla 15</xref>).</p>
			<p>
				<table-wrap id="t14">
					<label>Tabla 14</label>
					<caption>
						<title>Prueba ANOVA para CVL y sus dimensiones: variable edad</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">Suma de cuadrados</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Media cuadrática</th>
								<th align="center">F</th>
								<th align="center">Sig.</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">CVL</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">21,999</td>
								<td align="justify">4</td>
								<td align="justify">5,500</td>
								<td align="justify">3,487</td>
								<td align="justify">0,008</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">577,343</td>
								<td align="justify">366</td>
								<td align="justify">1,577</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">599,342</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">CV</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">83,138</td>
								<td align="justify">4</td>
								<td align="justify">20,784</td>
								<td align="justify">14,785</td>
								<td align="justify">0,000</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">514,526</td>
								<td align="justify">366</td>
								<td align="justify">1,406</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">597,663</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">GO</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">17,631</td>
								<td align="justify">4</td>
								<td align="justify">4,408</td>
								<td align="justify">2,474</td>
								<td align="justify">0,044</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">652,040</td>
								<td align="justify">366</td>
								<td align="justify">1,782</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">669,670</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">DO</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">43,852</td>
								<td align="justify">4</td>
								<td align="justify">10,963</td>
								<td align="justify">6,352</td>
								<td align="justify">0,000</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">631,729</td>
								<td align="justify">366</td>
								<td align="justify">1,726</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">675,581</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t15">
					<label>Tabla 15</label>
					<caption>
						<title>Prueba <italic>post hoc</italic> de Tukey para CVL y sus dimensiones: variable edad</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col span="2"/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" rowspan="2">Variable dependiente</th>
								<th align="center" rowspan="2">(I) Edad</th>
								<th align="center" rowspan="2">(J) Edad</th>
								<th align="center" rowspan="2">Diferencia de medias (I-J)</th>
								<th align="center" rowspan="2">Desv. error</th>
								<th align="center" rowspan="2">Sig.</th>
								<th align="center" colspan="2">Intervalo de confianza al 95 %</th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center">Límite inferior</th>
								<th align="center">Límite superior</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">CVL**</td>
								<td align="justify" rowspan="4">31-40</td>
								<td align="justify">Menos de 22</td>
								<td align="justify">0,81672</td>
								<td align="justify">0,36560</td>
								<td align="justify">0,170</td>
								<td align="justify">-0,1855</td>
								<td align="justify">1,8190</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">0,36147</td>
								<td align="justify">0,18041</td>
								<td align="justify">0,266</td>
								<td align="justify">-0,1331</td>
								<td align="justify">0,8560</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">0,35037</td>
								<td align="justify">0,17512</td>
								<td align="justify">0,268</td>
								<td align="justify">-0,1297</td>
								<td align="justify">0,8304</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">0,61393<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,19033</td>
								<td align="justify">0,012</td>
								<td align="justify">0,0922</td>
								<td align="justify">1,1357</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">CV**</td>
								<td align="justify" rowspan="4">Menos de 22</td>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">-2,27744<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,35519</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,2512</td>
								<td align="justify">-1,3037</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">31-40</td>
								<td align="justify">-2,53463<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,34514</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,4808</td>
								<td align="justify">-1,5885</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">-2,49416<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,35283</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,4614</td>
								<td align="justify">-1,5269</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">-2,64634<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,35978</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,6326</td>
								<td align="justify">-1,6600</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">GO**</td>
								<td align="justify" rowspan="4">31-40</td>
								<td align="justify">Menos de 22</td>
								<td align="justify">0,58317</td>
								<td align="justify">0,38853</td>
								<td align="justify">0,563</td>
								<td align="justify">-0,4820</td>
								<td align="justify">1,6483</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">0,32035</td>
								<td align="justify">0,19172</td>
								<td align="justify">0,453</td>
								<td align="justify">-0,2052</td>
								<td align="justify">0,8460</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">0,34346</td>
								<td align="justify">0,18610</td>
								<td align="justify">0,349</td>
								<td align="justify">-0,1667</td>
								<td align="justify">0,8536</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">0,58049<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,20226</td>
								<td align="justify">0,035</td>
								<td align="justify">0,0260</td>
								<td align="justify">1,1350</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">DO**</td>
								<td align="justify" rowspan="4">31-40</td>
								<td align="justify">Menos de 22</td>
								<td align="justify">0,20407</td>
								<td align="justify">0,38244</td>
								<td align="justify">0,984</td>
								<td align="justify">-0,8443</td>
								<td align="justify">1,2525</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">22-30</td>
								<td align="justify">0,44356</td>
								<td align="justify">0,18871</td>
								<td align="justify">0,132</td>
								<td align="justify">-0,0738</td>
								<td align="justify">0,9609</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">41-50</td>
								<td align="justify">0,49980</td>
								<td align="justify">0,18318</td>
								<td align="justify">0,052</td>
								<td align="justify">-0,0024</td>
								<td align="justify">1,0020</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Más de 50</td>
								<td align="justify">0,97612<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,19909</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">0,4303</td>
								<td align="justify">1,5219</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<fn id="TFN1">
							<p>* La diferencia de medias es significativa en el nivel 0,05. ** Debido a la extensión de la tabla, dado que la edad está agrupada en cinco niveles o tipos de edad, solo se presentan las comparaciones en donde al menos una de ellas fue estadísticamente significativa.</p>
						</fn>
						<fn id="TFN2">
							<p>Los resultados de la prueba de Tukey permiten identificar que: en relación con el nivel percibido de CVL, existen diferencias entre las personas del grupo de 31 a 40 años y las de más de 50 años; las de 31 a 40 años perciben un nivel de CVL superior en 0,61 (4,04-3,43) frente a las de más de 50 años. Entre estos dos grupos también se encontraron diferencias en los componentes de gestión y desempeño organizacional, en el mismo sentido que el encontrado en CVL, siendo mayor el nivel percibido en 0,58 (4,11-3,53) y 0,98 (4,14-3,16) para cada componente, respectivamente.</p>
						</fn>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>En cuanto a la dimensión de calidad de vida, las personas menores de 22 años son las que presentan el menor nivel respecto al resto de grupos etarios; en comparación con las personas de 22 a 30 años, la diferencia es de -2,28 (1,19-3,47), con las de 31 a 40 años es de -2,54 (1,19-3,73), con las de 41 a 50 años es de -2,50 (1,19-3,69) y con las de más de 50 años es de -2,65 (1,19-3,84).</p>
			<p>En función de los niveles, la CVL y la gestión organizacional son altas en el personal de 22 a 30, de 31 a 40 y de 41 a 50 años, mientras que en el personal de menos de 22 y de más de 50 años es medio; en cuanto a la calidad de vida, el personal de menos de 22 años presenta un nivel bajo, los de 22 a 30 años un nivel medio, mientras que los grupos etarios restantes (de 31 a 40, de 41 a 50 y más de 50) su nivel percibido es alto; sobre el desarrollo organizacional, el personal de más de 50 años presenta nivel medio, mientras que para el personal del resto de grupos etarios su nivel percibido es alto.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t16">
					<label>Tabla 16</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos de CVL y sus dimensiones: variable nivel de estudios</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center">Media</th>
								<th align="center">Desviación</th>
								<th align="center">Desv. error</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="5">CVL</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">3,2254</td>
								<td align="justify">0,48162</td>
								<td align="justify">0,13358</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Preparatoria</td>
								<td align="justify">33</td>
								<td align="justify">2,5145</td>
								<td align="justify">1,49654</td>
								<td align="justify">0,26051</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">99</td>
								<td align="justify">3,6768</td>
								<td align="justify">1,34322</td>
								<td align="justify">0,13500</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">226</td>
								<td align="justify">3,9878</td>
								<td align="justify">1,11717</td>
								<td align="justify">0,07431</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7471</td>
								<td align="justify">1,27273</td>
								<td align="justify">0,06608</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="5">CV</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">1,1915</td>
								<td align="justify">0,14809</td>
								<td align="justify">0,04107</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Preparatoria</td>
								<td align="justify">33</td>
								<td align="justify">2,5906</td>
								<td align="justify">1,47416</td>
								<td align="justify">0,25662</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">99</td>
								<td align="justify">3,4951</td>
								<td align="justify">1,17063</td>
								<td align="justify">0,11765</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">226</td>
								<td align="justify">3,9217</td>
								<td align="justify">1,07511</td>
								<td align="justify">0,07152</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,5938</td>
								<td align="justify">1,27095</td>
								<td align="justify">0,06598</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="5">GO</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">3,5231</td>
								<td align="justify">0,46754</td>
								<td align="justify">0,12967</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Preparatoria</td>
								<td align="justify">33</td>
								<td align="justify">2,6152</td>
								<td align="justify">1,59435</td>
								<td align="justify">0,27754</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">99</td>
								<td align="justify">3,7131</td>
								<td align="justify">1,45221</td>
								<td align="justify">0,14595</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">226</td>
								<td align="justify">4,0854</td>
								<td align="justify">1,17949</td>
								<td align="justify">0,07846</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,8356</td>
								<td align="justify">1,34533</td>
								<td align="justify">0,06985</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="5">DO</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">13</td>
								<td align="justify">3,9354</td>
								<td align="justify">0,75439</td>
								<td align="justify">0,20923</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Preparatoria</td>
								<td align="justify">33</td>
								<td align="justify">2,4006</td>
								<td align="justify">1,48747</td>
								<td align="justify">0,25894</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">99</td>
								<td align="justify">3,7331</td>
								<td align="justify">1,40342</td>
								<td align="justify">0,14105</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">226</td>
								<td align="justify">3,9430</td>
								<td align="justify">1,22192</td>
								<td align="justify">0,08128</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7495</td>
								<td align="justify">1,35126</td>
								<td align="justify">0,07015</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<fn id="TFN3">
							<p>Los valores del nivel de significación de la prueba permiten rechazar la hipótesis nula de igualdad de medias (<xref ref-type="table" rid="t17">Tabla 17</xref>), tanto para la variable CVL como para sus dimensiones.</p>
						</fn>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>A continuación, se muestran los resultados de la prueba <italic>post hoc</italic> de Tukey, para identificar en cuáles niveles de estudio se encuentran diferencias estadísticamente significativas (<xref ref-type="table" rid="t18">Tabla 18</xref>).</p>
			<p>
				<table-wrap id="t17">
					<label>Tabla 17</label>
					<caption>
						<title>Prueba ANOVA para CVL y sus dimensiones: variable nivel de estudios</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">Suma de cuadrados</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Media cuadrática</th>
								<th align="center">F</th>
								<th align="center">Sig.</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">CVL</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">67,259</td>
								<td align="justify">3</td>
								<td align="justify">22,420</td>
								<td align="justify">15,464</td>
								<td align="justify">0,000</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">532,084</td>
								<td align="justify">367</td>
								<td align="justify">1,450</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">599,342</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">CV</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">133,494</td>
								<td align="justify">3</td>
								<td align="justify">44,498</td>
								<td align="justify">35,183</td>
								<td align="justify">0,000</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">464,169</td>
								<td align="justify">367</td>
								<td align="justify">1,265</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">597,663</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">GO</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">66,010</td>
								<td align="justify">3</td>
								<td align="justify">22,003</td>
								<td align="justify">13,377</td>
								<td align="justify">0,000</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">603,660</td>
								<td align="justify">367</td>
								<td align="justify">1,645</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">669,670</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">DO</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">68,982</td>
								<td align="justify">3</td>
								<td align="justify">22,994</td>
								<td align="justify">13,912</td>
								<td align="justify">0,000</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">606,598</td>
								<td align="justify">367</td>
								<td align="justify">1,653</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">675,581</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t18">
					<label>Tabla 18</label>
					<caption>
						<title>Prueba <italic>post hoc</italic> de Tukey para CVL y sus dimensiones: variable nivel de estudios</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col span="2"/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" rowspan="2">Variable dependiente</th>
								<th align="center" rowspan="2">(I) Nivel estudios</th>
								<th align="center" rowspan="2">(J) Nivel estudios</th>
								<th align="center" rowspan="2">Diferencia de medias (I-J)</th>
								<th align="center" rowspan="2">Desv. error</th>
								<th align="center" rowspan="2">Sig.</th>
								<th align="center" colspan="2">Intervalo de confianza al 95 % </th>
							</tr>
							<tr>
								<th align="center">Límite inferior</th>
								<th align="center">Límite superior</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">CVL</td>
								<td align="justify" rowspan="3">Preparatoria</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">-0,71084</td>
								<td align="justify">0,39428</td>
								<td align="justify">0,274</td>
								<td align="justify">-1,7284</td>
								<td align="justify">0,3067</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">-1,16222<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,24203</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-1,7869</td>
								<td align="justify">-0,5376</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">-1,47329<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,22439</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,0524</td>
								<td align="justify">-0,8942</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="12">CV</td>
								<td align="justify" rowspan="3">Primaria</td>
								<td align="justify">Preparatoria</td>
								<td align="justify">-1,39907<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,36826</td>
								<td align="justify">0,001</td>
								<td align="justify">-2,3495</td>
								<td align="justify">-0,4486</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">-2,30351<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,33176</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,1597</td>
								<td align="justify">-1,4473</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">-2,73014<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,32076</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-3,5580</td>
								<td align="justify">-1,9023</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">Preparatoria</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">1,39907<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,36826</td>
								<td align="justify">0,001</td>
								<td align="justify">0,4486</td>
								<td align="justify">2,3495</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">-0,90444<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,22606</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-1,4879</td>
								<td align="justify">-0,3210</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">-1,33108<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,20958</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-1,8720</td>
								<td align="justify">-0,7902</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">Universidad</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">2,30351<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,33176</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">1,4473</td>
								<td align="justify">3,1597</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Preparatoria</td>
								<td align="justify">0,90444<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,22606</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">0,3210</td>
								<td align="justify">1,4879</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">-0,42663<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,13554</td>
								<td align="justify">0,010</td>
								<td align="justify">-0,7764</td>
								<td align="justify">-0,0768</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">Posgrado</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">2,73014<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,32076</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">1,9023</td>
								<td align="justify">3,5580</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Preparatoria</td>
								<td align="justify">1,33108<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,20958</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">0,7902</td>
								<td align="justify">1,8720</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">0,42663<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,13554</td>
								<td align="justify">0,010</td>
								<td align="justify">0,0768</td>
								<td align="justify">0,7764</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">GO</td>
								<td align="justify" rowspan="3">Preparatoria</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">-0,90793</td>
								<td align="justify">0,41997</td>
								<td align="justify">0,136</td>
								<td align="justify">-1,9918</td>
								<td align="justify">0,1759</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">-1,09798<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,25780</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-1,7633</td>
								<td align="justify">-0,4327</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">-1,47025<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,23900</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,0871</td>
								<td align="justify">-0,8534</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">DO</td>
								<td align="justify" rowspan="3">Preparatoria</td>
								<td align="justify">Primaria</td>
								<td align="justify">-1,53478<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,42099</td>
								<td align="justify">0,002</td>
								<td align="justify">-2,6213</td>
								<td align="justify">-0,4483</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Universidad</td>
								<td align="justify">-1,33253<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,25842</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-1,9995</td>
								<td align="justify">-0,6656</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Posgrado</td>
								<td align="justify">-1,54240<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,23958</td>
								<td align="justify">0,000</td>
								<td align="justify">-2,1607</td>
								<td align="justify">-0,9241</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<fn id="TFN4">
							<p>* La diferencia de medias es significativa en el nivel 0,05. Debido a la extensión de la tabla, dado que el nivel de estudios contempla cuatro niveles, solo se presentan las comparaciones en donde al menos una fue estadísticamente significativa.</p>
						</fn>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>El personal con nivel de estudios de preparatoria percibe un nivel más bajo de CVL, en comparación con el personal con estudios universitarios y de posgrado. Las diferencias son de -1,16 (2,51-3,67) y de -1,47 (2,51-3,98), respectivamente. El personal con nivel de estudios de primaria y preparatoria perciben un nivel medio de CVL, mientras que el personal con estudios universitarios y de posgrado percibe su nivel alto.</p>
			<p>En cuanto a la CV, el personal con nivel de estudios de primaria presenta el valor percibido más bajo, respecto del resto de niveles de estudio; en comparación con el personal con estudios de preparatoria, la diferencia es de -1,40 (1,19-2,59); en referencia al personal con estudios universitarios, es de -2,30 (1,19-3,49), mientras que respecto del personal con posgrado la diferencia es de -2,73 (1,19-3,92). Las diferencias son estadísticamente significativas entre los cuatro grupos de nivel de escolaridad. A la vez, el personal con preparatoria presenta un nivel inferior de CV en comparación con el personal con estudios universitarios y de posgrado; acá las diferencias son de -0,90 (2,59-3,49) y -1,33 (2,59-3,92), respectivamente. El personal con estudios universitarios presenta un nivel inferior al del personal con posgrado; la diferencia es de -0,43 (3,92-3,49). Como se puede observar, a mayor nivel de escolaridad mayor nivel percibido de calidad de vida; por ello, el nivel de CV del personal con estudios de primaria es bajo, y es medio en el personal con preparatoria y universitario, y alto entre los que cuentan con posgrado.</p>
			<p>En los niveles de gestión organizacional, también existen diferencias: el personal con preparatoria presenta el nivel más bajo (2,61), en comparación con el personal con primaria, con una diferencia de -0,91 (2,61-3,52); respecto al personal con estudios universitarios la diferencia es de -1,1 (2,61-3,71) y en relación con el personal con posgrado la diferencia es de -1,47 (2,61-4,08); en cuanto al personal con estudios de primaria y preparatoria, su nivel percibido de GO es medio, y alto en el personal con estudios universitarios y de posgrado.</p>
			<p>En cuanto a los niveles de desarrollo organizacional, estos son similares a los de GO, pero existen diferencias significativas, pues el personal con preparatoria presenta el nivel más bajo (2,40), al compararlo con el personal con primaria, con una diferencia de -1,53 (2,40-3,93); respecto al personal con estudios universitarios, la diferencia es de -1,33 (2,40-3,73), y con relación al personal con posgrado la diferencia es de -1,54 (2,40-3,94). En consecuencia, el nivel de DO del personal con estudios de preparatoria es medio, siendo alto en el personal con estudios de primaria, universitario y de posgrado.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t19">
					<label>Tabla 19</label>
					<caption>
						<title>Estadísticos de CVL y sus dimensiones: variable estado civil</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">N</th>
								<th align="center">Media</th>
								<th align="center">Desviación</th>
								<th align="center">Desv. error</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">CVL</td>
								<td align="justify">Soltero</td>
								<td align="justify">111</td>
								<td align="justify">3,6773</td>
								<td align="justify">1,16667</td>
								<td align="justify">0,11074</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Casado</td>
								<td align="justify">181</td>
								<td align="justify">3,8766</td>
								<td align="justify">1,30721</td>
								<td align="justify">0,09716</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Otro</td>
								<td align="justify">79</td>
								<td align="justify">3,5484</td>
								<td align="justify">1,31725</td>
								<td align="justify">0,14820</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7471</td>
								<td align="justify">1,27273</td>
								<td align="justify">0,06608</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">CV</td>
								<td align="justify">Soltero</td>
								<td align="justify">111</td>
								<td align="justify">3,4105</td>
								<td align="justify">1,09196</td>
								<td align="justify">0,10364</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Casado</td>
								<td align="justify">181</td>
								<td align="justify">3,5556</td>
								<td align="justify">1,35973</td>
								<td align="justify">0,10107</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Otro</td>
								<td align="justify">79</td>
								<td align="justify">3,9389</td>
								<td align="justify">1,24191</td>
								<td align="justify">0,13973</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,5938</td>
								<td align="justify">1,27095</td>
								<td align="justify">0,06598</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">GO</td>
								<td align="justify">Soltero</td>
								<td align="justify">111</td>
								<td align="justify">3,7595</td>
								<td align="justify">1,25889</td>
								<td align="justify">0,11949</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Casado</td>
								<td align="justify">181</td>
								<td align="justify">3,9856</td>
								<td align="justify">1,34537</td>
								<td align="justify">0,10000</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Otro</td>
								<td align="justify">79</td>
								<td align="justify">3,5987</td>
								<td align="justify">1,43397</td>
								<td align="justify">0,16133</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,8356</td>
								<td align="justify">1,34533</td>
								<td align="justify">0,06985</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="4">DO</td>
								<td align="justify">Soltero</td>
								<td align="justify">111</td>
								<td align="justify">3,7382</td>
								<td align="justify">1,22224</td>
								<td align="justify">0,11601</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Casado</td>
								<td align="justify">181</td>
								<td align="justify">3,9401</td>
								<td align="justify">1,33549</td>
								<td align="justify">0,09927</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Otro</td>
								<td align="justify">79</td>
								<td align="justify">3,3290</td>
								<td align="justify">1,47485</td>
								<td align="justify">0,16593</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">371</td>
								<td align="justify">3,7495</td>
								<td align="justify">1,35126</td>
								<td align="justify">0,07015</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>Los valores del nivel de significación de la prueba permiten rechazar la hipótesis nula de igualdad de medias (<xref ref-type="table" rid="t20">Tabla 20</xref>) para las variables CV y DO; en las variables CVL y GO no se encontraron diferencias estadísticamente significativas.</p>
			<p>A continuación (<xref ref-type="table" rid="t21">Tabla 21</xref>) se muestran los resultados de la prueba <italic>post hoc</italic> de Tukey solo para las variables CV y DO, para identificar diferencias estadísticamente significativas según el estado civil.</p>
			<p>
				<table-wrap id="t20">
					<label>Tabla 20</label>
					<caption>
						<title>Prueba ANOVA para CVL y sus dimensiones: variable estado civil</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col span="2"/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center" colspan="2"> </th>
								<th align="center">Suma de cuadrados</th>
								<th align="center">gl</th>
								<th align="center">Media cuadrática</th>
								<th align="center">F</th>
								<th align="center">Sig.</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">CVL</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">6,696</td>
								<td align="justify">2</td>
								<td align="justify">3,348</td>
								<td align="justify">2,079</td>
								<td align="justify">0,127</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">592,647</td>
								<td align="justify">368</td>
								<td align="justify">1,610</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">599,342</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">CV</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">13,402</td>
								<td align="justify">2</td>
								<td align="justify">6,701</td>
								<td align="justify">4,221</td>
								<td align="justify">0,015</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">584,261</td>
								<td align="justify">368</td>
								<td align="justify">1,588</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">597,663</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">GO</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">9,150</td>
								<td align="justify">2</td>
								<td align="justify">4,575</td>
								<td align="justify">2,549</td>
								<td align="justify">0,080</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">660,520</td>
								<td align="justify">368</td>
								<td align="justify">1,795</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">669,670</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify" rowspan="3">DO</td>
								<td align="justify">Entre grupos</td>
								<td align="justify">20,556</td>
								<td align="justify">2</td>
								<td align="justify">10,278</td>
								<td align="justify">5,774</td>
								<td align="justify">0,003</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Dentro de grupos</td>
								<td align="justify">655,025</td>
								<td align="justify">368</td>
								<td align="justify">1,780</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">Total</td>
								<td align="justify">675,581</td>
								<td align="justify">370</td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>
				<table-wrap id="t21">
					<label>Tabla 21</label>
					<caption>
						<title>Prueba <italic>post hoc</italic> de Tukey para CV y DO: variable estado civil</title>
					</caption>
					<table>
						<colgroup>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
							<col/>
						</colgroup>
						<thead>
							<tr>
								<th align="center">Variable dependiente</th>
								<th align="center">(I) Estado civil</th>
								<th align="center">(J) Estado civil</th>
								<th align="center">Diferencia de medias (I-J)</th>
								<th align="center">Desv. error</th>
								<th align="center">Sig.</th>
							</tr>
						</thead>
						<tbody>
							<tr>
								<td align="justify">CV</td>
								<td align="justify">Soltero</td>
								<td align="justify">Casado</td>
								<td align="justify">-0,14513</td>
								<td align="justify">0,15190</td>
								<td align="justify">0,606</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify">Otro</td>
								<td align="justify">-0,52841<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,18547</td>
								<td align="justify">0,013</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify">DO</td>
								<td align="justify">Casado</td>
								<td align="justify">Soltero</td>
								<td align="justify">0,20186</td>
								<td align="justify">0,16084</td>
								<td align="justify">0,422</td>
							</tr>
							<tr>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify"> </td>
								<td align="justify">Otro</td>
								<td align="justify">0,61107<sup>*</sup></td>
								<td align="justify">0,17990</td>
								<td align="justify">0,002</td>
							</tr>
						</tbody>
					</table>
					<table-wrap-foot>
						<fn id="TFN5">
							<p>* La diferencia de medias es significativa en el nivel 0,05. Dado que el estado civil contempla tres categorías, solo se presentan las comparaciones en donde al menos una de ellas fue estadísticamente significativa.</p>
						</fn>
					</table-wrap-foot>
				</table-wrap>
			</p>
			<p>En lo relativo a la calidad de vida, el personal soltero percibe un menor nivel en comparación con el personal con estado civil “otro”; la diferencia es de -0,53 (3,41-3,94). En lo que respecta a la dimensión DO, la diferencia entre casados y en “otro” estado civil, el personal casado presenta un valor superior, con 0,61 (3,94-3,33). El nivel de CV del personal soltero y casado es medio y en el personal con “otro” estado civil es alto. En el DO los resultados son invertidos a los de CV: el personal soltero y casado presentan niveles altos, mientras que el personal con “otro” estado civil presenta niveles medios.</p>
		</sec>
		<sec sec-type="discussion">
			<title>Discusión</title>
			<p>Los estudios académicos sobre calidad de vida laboral más significativos encontrados en bases de datos como Web of Science se enfocan en los trabajadores de la salud, siendo los más citados <xref ref-type="bibr" rid="B1">Almalki, FitzGerald y Clark (2012</xref>), con 85 citas; <xref ref-type="bibr" rid="B39">Yerkes et ál. (2020</xref>) con 30 citas; y <xref ref-type="bibr" rid="B22">McFadden et ál. (2021</xref>) con 25 citas. En cuanto a trabajos académicos sobre trabajadores del ámbito educativo, se pudo observar que a este grupo no se le ha dado la importancia que merece, a pesar de que se trata de sujetos de análisis de gran importancia para la sociedad, ya que en estos espacios se encuentra uno de los pilares de las regiones (<xref ref-type="bibr" rid="B36">Unesco 2021</xref>).</p>
			<p>De manera general, y como se puede observar en los resultados del presente estudio, en los trabajadores educativos en ciudades intermedias del norte de México la percepción respecto de su calidad de vida laboral, gestión y desarrollo organizacionales se ubica en un nivel alto, mientras que la calidad de vida en general se encuentra en un nivel medio. En términos más específicos, el personal femenino tiene una percepción alta de su CVL, mientras que el masculino se encuentra en un nivel medio. Por otro lado, se observó una diferencia en la brecha generacional, ya que el grupo de encuestados de 22 años o menos presentan menor percepción de CVL, a diferencia de los grupos de mayor edad, que tienen una percepción cada vez mejor de su CVL, en edades de 30 a 50 años.</p>
			<p>Por otro lado, y en cuanto al nivel de estudios de los encuestados, se puede observar que, entre más bajo es el nivel de estudios más baja es la percepción del CVL, es decir, a mayor nivel de escolaridad mejor percepción del CVL; y lo mismo pasa con las variables de gestión y desarrollo organizacional. Esto puede deberse al salario percibido entre los encuestados.</p>
			<p>En cuanto a su percepción de la gestión y el desempeño organizacional en tiempos de trabajo en casa por causa de la pandemia COVID-19, en general los resultados también mostraron una satisfacción generalizada entre los empleados, aunque realizaron un par de sugerencias en cuanto a las herramientas dentro y fuera del aula, como mejor acceso a internet y, de ser posible, que se les proporcione el equipo adecuado para trabajar remotamente, así como evaluaciones y capacitaciones periódicas. Esto puede compararse con estudios como el de Armenta et ál. (<xref ref-type="bibr" rid="B3">2021</xref>) y Morales y Álvarez (<xref ref-type="bibr" rid="B24">2021</xref>), quienes coinciden en la satisfacción generalizada por parte de los trabajadores del sector educativo y en la petición de mejorar las condiciones, equipos e infraestructura para realizar su trabajo desde casa o en el espacio educativo de manera eficaz.</p>
			<p>Por último, en cuanto a las limitaciones que se encontraron al momento de realizar este estudio, vinieron de la falta de comunicación entre los dos espacios educativos donde se desarrolló el análisis, así como de la voluntad de los trabajadores para responder a las encuestas realizadas.</p>
		</sec>
		<sec sec-type="conclusions">
			<title>Conclusiones</title>
			<p>En conclusión, y como resumen de este estudio, se observa una satisfacción generalizada en lo relacionado con la calidad de vida (CV), la calidad de vida laboral (CVL), la gestión organizacional (GO) y el desarrollo organizacional (DO) entre los empleados de espacios educativos en Sonora y Sinaloa, aunque con distintas recomendaciones en cuanto a las herramientas y capacitaciones proporcionadas por las instituciones correspondientes. Cabe destacar posibles líneas de investigación sobre la percepción del salario y la CVL y las probables oportunidades de educación continua de los empleados en estos espacios educativos, para que un mejor nivel de vida y de satisfacción laboral y personal dentro y fuera de las instituciones mencionadas.</p>
			<p>Así, en cuanto a la hipótesis del presente estudio, según la cual “la calidad de vida de los empleados está directamente relacionada con la percepción de la calidad de vida laboral, el desarrollo y la gestión organizacional”, esta se valida, ya que existe una relación positiva y fuerte entre las diferentes variables analizadas entre los empleados de los espacios educativos en ciudades intermedias al norte de México. Se puede resumir todo esto diciendo que, a mayor nivel de educación mejor percepción de las variables CVL, GO y DO, siempre y cuando se pertenezca a una organización o institución que apoye sus intereses y cuente con las medidas y herramientas necesarias para el buen funcionamiento de las personas que convergen en las mismas.</p>
			<p>Por otro lado, quedan pendientes estudios que se enfoquen más en los trabajadores y los estudiantes de espacios educativos y dar cuenta de la carencia de herramientas con las que tienen que laborar, ya sea en casa o en el mismo lugar de trabajo.</p>
		</sec>
	</body>
	<back>
		<ref-list>
			<title>Referencias</title>
			<ref id="B1">
				<mixed-citation>Almalki, Mohammed J., Gerry Fitz Gerald y Michele Clark. 2012. “The Relationship Between Quality of Work Life and Turnover Intention of Primary Health Care Nurses in Saudi Arabia”. <italic>BMC Health Services Research</italic>, no. 12, 314. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1186/1472-6963-12-314">https://doi.org/10.1186/1472-6963-12-314</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Almalki</surname>
							<given-names>Mohammed J.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Fitz Gerald</surname>
							<given-names>Gerry</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Clark</surname>
							<given-names>Michele</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2012</year>
					<article-title>The Relationship Between Quality of Work Life and Turnover Intention of Primary Health Care Nurses in Saudi Arabia</article-title>
					<source>BMC Health Services Research</source>
					<issue>12</issue>
					<volume>314</volume>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1186/1472-6963-12-314">https://doi.org/10.1186/1472-6963-12-314</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B2">
				<mixed-citation>Arango Zapata, Valentina. 2022. “Análisis de los efectos del teletrabajo sobre la motivación de los empleados en el contexto del COVID-19”. Trabajo de grado en Ingeniería Administrativa, Universidad EIA, Envigado. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="thesis">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Arango Zapata</surname>
							<given-names>Valentina</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2022</year>
					<source>Análisis de los efectos del teletrabajo sobre la motivación de los empleados en el contexto del COVID-19</source>
					<comment content-type="degree">grado en Ingeniería Administrativa</comment>
					<publisher-name>Universidad EIA</publisher-name>
					<publisher-loc>Envigado</publisher-loc>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B3">
				<mixed-citation>Armenta Zazueta, Lizeth, Claudia Araceli Quiñonez García, Felipe Abundis de León y Aldo A. Zea Verdín. 2021 “Gobernanza y calidad de vida para fortalecer las condiciones laborales del docente”. <italic>Interciencia</italic> 46 (11): 431-438. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Armenta Zazueta</surname>
							<given-names>Lizeth</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Quiñonez García</surname>
							<given-names>Claudia Araceli</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Abundis de León</surname>
							<given-names>Felipe</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Zea Verdín</surname>
							<given-names>Aldo A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<article-title>Gobernanza y calidad de vida para fortalecer las condiciones laborales del docente</article-title>
					<source>Interciencia</source>
					<volume>46</volume>
					<issue>11</issue>
					<fpage>431</fpage>
					<lpage>438</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B4">
				<mixed-citation>Aspiazu, Eliana. 2017. “Las condiciones laborales de las y los enfermeros en Argentina: entre la profesionalización y la precariedad del cuidado en la salud”. <italic>Trabajo y Sociedad</italic>, no. 28, 11-35. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Aspiazu</surname>
							<given-names>Eliana</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>Las condiciones laborales de las y los enfermeros en Argentina: entre la profesionalización y la precariedad del cuidado en la salud</article-title>
					<source>Trabajo y Sociedad</source>
					<issue>28</issue>
					<fpage>11</fpage>
					<lpage>35</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B5">
				<mixed-citation>Bastidas Herrera, Isabel Alejandra y Verónica María Albarracín Orellana. 2020. “Satisfacción laboral y desempeño de los empleados de la empresa ‘Llermat Súper Pollo’”. Tesis de licenciado en Ingeniería Comercial, Universidad Técnica de Cotopaxi, Latacunga, Ecuador. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="thesis">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Bastidas Herrera</surname>
							<given-names>Isabel Alejandra</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Albarracín Orellana</surname>
							<given-names>Verónica María</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<source>Satisfacción laboral y desempeño de los empleados de la empresa ‘Llermat Súper Pollo’</source>
					<comment content-type="degree">licenciado en Ingeniería Comercial</comment>
					<publisher-name>Universidad Técnica de Cotopaxi</publisher-name>
					<publisher-loc>Latacunga, Ecuador</publisher-loc>
					<publisher-loc>Latacunga, Ecuador</publisher-loc>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B6">
				<mixed-citation>Burke, Ronald J. y Eugene Deszca. 1982. “Preferred Organizational Climates of Type a Individuals”. <italic>Journal of Vocational Behavior</italic> 21 (1): 50-59. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1016/0001-8791(82)90052-5">https://doi.org/10.1016/0001-8791(82)90052-5</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Burke</surname>
							<given-names>Ronald J.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Deszca</surname>
							<given-names>Eugene</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1982</year>
					<article-title>Preferred Organizational Climates of Type a Individuals</article-title>
					<source>Journal of Vocational Behavior</source>
					<volume>21</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>50</fpage>
					<lpage>59</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1016/0001-8791(82)90052-5">https://doi.org/10.1016/0001-8791(82)90052-5</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B7">
				<mixed-citation>Canziani, J. y A. Schejtman. 2013. Ciudades intermedias y desarrollo territorial. Lima: Fondo Editorial PUCP. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Canziani</surname>
							<given-names>J.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Schejtman</surname>
							<given-names>A.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2013</year>
					<source>Ciudades intermedias y desarrollo territorial</source>
					<publisher-loc>Lima</publisher-loc>
					<publisher-name>Fondo Editorial PUCP</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B8">
				<mixed-citation>Cruz Velazco, Jessica Esther. 2018. “La calidad de vida laboral y el estudio del recurso humano: una reflexión sobre su relación con las variables organizacionales”. Pensamiento y Gestión, no. 4, 58-81. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.14482/pege.45.10617">https://doi.org/10.14482/pege.45.10617</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Velazco</surname>
							<given-names>Cruz</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Esther</surname>
							<given-names>Jessica</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<article-title>La calidad de vida laboral y el estudio del recurso humano: una reflexión sobre su relación con las variables organizacionales</article-title>
					<source>Pensamiento y Gestión</source>
					<issue>4</issue>
					<fpage>58</fpage>
					<lpage>81</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.14482/pege.45.10617">https://doi.org/10.14482/pege.45.10617</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B9">
				<mixed-citation>Fernández Escárzaga, Jaime, Judith Gabriela Domínguez Varela y Patricia Lorena Martínez Martínez. 2020. “De la educación presencial a la educación a distancia en época de pandemia por COVID 19. Experiencias de los docentes”. <italic>Revista Electrónica sobre Cuerpos Académicos y Grupos de Investigación</italic> 7 (14): 87-110. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Fernández Escárzaga</surname>
							<given-names>Jaime</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Domínguez Varela</surname>
							<given-names>Judith Gabriela</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Martínez Martínez</surname>
							<given-names>Patricia Lorena</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>De la educación presencial a la educación a distancia en época de pandemia por COVID 19. Experiencias de los docentes</article-title>
					<source>Revista Electrónica sobre Cuerpos Académicos y Grupos de Investigación</source>
					<volume>7</volume>
					<issue>14</issue>
					<fpage>87</fpage>
					<lpage>110</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B10">
				<mixed-citation>Gärtner, Johannes, Roger R. Rosa, Greg Roach, Tomohide Kubo y Masaya Takahashi. 2019. “Working Time Society Consensus Statements: Regulatory Approaches to Reduce Risks Associated with Shift Work-a Global Comparison”. <italic>Industrial Health</italic> 57 (2): 245-263. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.2486/indhealth.SW-7">https://doi.org/10.2486/indhealth.SW-7</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Gärtner</surname>
							<given-names>Johannes</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Rosa</surname>
							<given-names>Roger R.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Roach</surname>
							<given-names>Greg</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Kubo</surname>
							<given-names>Tomohide</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Takahashi</surname>
							<given-names>Masaya</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2019</year>
					<article-title>Working Time Society Consensus Statements: Regulatory Approaches to Reduce Risks Associated with Shift Work-a Global Comparison</article-title>
					<source>Industrial Health</source>
					<volume>57</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>245</fpage>
					<lpage>263</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.2486/indhealth.SW-7">https://doi.org/10.2486/indhealth.SW-7</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B11">
				<mixed-citation>George, Darren y Paul Mallery. 2003. <italic>SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference</italic>. Boston: Allyn &amp; Bacon. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>George</surname>
							<given-names>Darren</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Mallery</surname>
							<given-names>Paul</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2003</year>
					<source>SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference</source>
					<publisher-loc>Boston</publisher-loc>
					<publisher-name>Allyn &amp; Bacon</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B12">
				<mixed-citation>George, Reuben, Manoj Chiba y Caren B. Scheepers. 2017. “An Investigation into the Effect of Leadership Style on Stress-Related Presenteeism in South African Knowledge workers”. <italic>SA Journal of Human Resource Management</italic> 15 (1): 1-13. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.4102/sajhrm.v15i0.754">http://doi.org/10.4102/sajhrm.v15i0.754</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>George</surname>
							<given-names>Reuben</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Chiba</surname>
							<given-names>Manoj</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Scheepers</surname>
							<given-names>Caren B.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>An Investigation into the Effect of Leadership Style on Stress-Related Presenteeism in South African Knowledge workers</article-title>
					<source>SA Journal of Human Resource Management</source>
					<volume>15</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>1</fpage>
					<lpage>13</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.4102/sajhrm.v15i0.754">http://doi.org/10.4102/sajhrm.v15i0.754</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B13">
				<mixed-citation>Guízar Montúfar, Rafael. 2008. <italic>Desarrollo organizacional: principios y aplicaciones</italic>. México: McGraw-Hill Interamericana. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Guízar Montúfar</surname>
							<given-names>Rafael</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2008</year>
					<source>Desarrollo organizacional: principios y aplicaciones</source>
					<publisher-loc>México</publisher-loc>
					<publisher-name>McGraw-Hill Interamericana</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B14">
				<mixed-citation>Heidarimoghadam, Rashid, Iraj Mohammadfam, Mohammad Babamiri, Ali Reza Soltanian, Hassan Khotanlou y Mohammad Sadegh Sohrabi. 2020. “Study Protocol and Baseline Results for a Quasi-Randomized Control Trial: An Investigation on the Effects of Ergonomic Interventions on Work-Related Musculoskeletal Disorders, Quality of Work-Life and Productivity in Knowledge-Based Companies”. <italic>International Journal of Industrial Ergonomics</italic>, no. 80. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1016/j.ergon.2020.103030">https://doi.org/10.1016/j.ergon.2020.103030</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Heidarimoghadam</surname>
							<given-names>Rashid</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Mohammadfam</surname>
							<given-names>Iraj</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Babamiri</surname>
							<given-names>Mohammad</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Reza Soltanian</surname>
							<given-names>Ali</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Khotanlou</surname>
							<given-names>Hassan</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Sohrabi</surname>
							<given-names>Mohammad Sadegh</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>Study Protocol and Baseline Results for a Quasi-Randomized Control Trial: An Investigation on the Effects of Ergonomic Interventions on Work-Related Musculoskeletal Disorders, Quality of Work-Life and Productivity in Knowledge-Based Companies</article-title>
					<source>International Journal of Industrial Ergonomics</source>
					<issue>80</issue>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1016/j.ergon.2020.103030">https://doi.org/10.1016/j.ergon.2020.103030</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B15">
				<mixed-citation>Hernández Sampieri, Roberto, Carlos Fernández Collado y María del Pilar Baptista Lucio. 2016. <italic>Metodología de la investigación</italic>. México: McGraw-Hill. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Hernández Sampieri</surname>
							<given-names>Roberto</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Fernández Collado</surname>
							<given-names>Carlos</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Baptista Lucio</surname>
							<given-names>María del Pilar</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2016</year>
					<source>Metodología de la investigación</source>
					<publisher-loc>México</publisher-loc>
					<publisher-name>McGraw-Hill</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B16">
				<mixed-citation>Jenkins, J. Craig. 1983. “Resource Mobilization Theory and the Study of Social Movements”. <italic>Annual Review of Sociology</italic> 9: 527-553. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.so.09.080183.002523">https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.so.09.080183.002523</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Jenkins</surname>
							<given-names>J. Craig</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1983</year>
					<article-title>Resource Mobilization Theory and the Study of Social Movements</article-title>
					<source>Annual Review of Sociology</source>
					<volume>9</volume>
					<fpage>527</fpage>
					<lpage>553</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.so.09.080183.002523">https://www.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.so.09.080183.002523</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B17">
				<mixed-citation>Leitão, João, Dina Pereira y Ângela Gonçalves. 2021. “Quality of Work Life and Contribution to Productivity: Assessing the Moderator Effects of Burnout Syndrome”. <italic>International Journal of Environmental Research and Public Health</italic> 18 (5). <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.3390%2Fijerph18052425">https://doi.org/10.3390%2Fijerph18052425</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Leitão</surname>
							<given-names>Dina Pereira</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Gonçalves</surname>
							<given-names>Ângela</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<article-title>Quality of Work Life and Contribution to Productivity: Assessing the Moderator Effects of Burnout Syndrome</article-title>
					<source>International Journal of Environmental Research and Public Health</source>
					<volume>18</volume>
					<issue>5</issue>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.3390%2Fijerph18052425">https://doi.org/10.3390%2Fijerph18052425</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B18">
				<mixed-citation>Leiva Gómez, Sandra, Miguel Ángel Mansilla-Agüero y Andrea Comelin Fornes. 2017. “Condiciones laborales de migrantes bolivianas que realizan trabajo de cuidado en Iquique”. Sí <italic>Somos Americanos</italic> 17 (1): 11-37. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.4067/S0719-09482017000100011">http://doi.org/10.4067/S0719-09482017000100011</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Leiva Gómez</surname>
							<given-names>Sandra</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Mansilla-Agüero</surname>
							<given-names>Miguel Ángel</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Comelin Fornes</surname>
							<given-names>Andrea</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>Condiciones laborales de migrantes bolivianas que realizan trabajo de cuidado en Iquique</article-title>
					<source>Sí Somos Americanos</source>
					<volume>17</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>11</fpage>
					<lpage>37</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.4067/S0719-09482017000100011">http://doi.org/10.4067/S0719-09482017000100011</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B19">
				<mixed-citation>López Arellano, José Ramón, Marifeli Avendaño Corrales, Myrna Cristina Morales Ávila, Salvador Abraham Romero Rubio y Damaris Elizabeth Zazueta López. 2022. “Education in Mexico and the Use of ICT According to International Organizations”. <italic>Journal of Engineering Research</italic> 2 (2): 1-10. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.22533/at.ed.317222230019">https://doi.org/10.22533/at.ed.317222230019</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>López Arellano</surname>
							<given-names>José Ramón</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Avendaño Corrales</surname>
							<given-names>Marifeli</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Morales Ávila</surname>
							<given-names>Myrna Cristina</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Romero Rubio</surname>
							<given-names>Salvador Abraham</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Zazueta López</surname>
							<given-names>Damaris Elizabeth</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2022</year>
					<article-title>Education in Mexico and the Use of ICT According to International Organizations</article-title>
					<source>Journal of Engineering Research</source>
					<volume>2</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>1</fpage>
					<lpage>10</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.22533/at.ed.317222230019">https://doi.org/10.22533/at.ed.317222230019</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B20">
				<mixed-citation>Mamani-Benito, Oscar, Edison Effer Apaza Tarqui, Renzo Felipe Carranza Esteban, Franco Rodríguez-Alarcón y Christian R. Mejía. 2020. “Inseguridad laboral en el empleo percibida ante el impacto del COVID-19: validación de un instrumento en trabajadores peruanos (LABOR-PE-COVID-19)”. <italic>Revista de la Asociación Española de Especialistas en Medicina del Trabajo</italic> 29 (3): 184-193. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Mamani-Benito</surname>
							<given-names>Oscar</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Apaza Tarqui</surname>
							<given-names>Edison Effer</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Carranza Esteban</surname>
							<given-names>Renzo Felipe</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Rodríguez-Alarcón</surname>
							<given-names>Franco</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Mejía</surname>
							<given-names>Christian R.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>Inseguridad laboral en el empleo percibida ante el impacto del COVID-19: validación de un instrumento en trabajadores peruanos (LABOR-PE-COVID-19)</article-title>
					<source>Revista de la Asociación Española de Especialistas en Medicina del Trabajo</source>
					<volume>29</volume>
					<issue>3</issue>
					<fpage>184</fpage>
					<lpage>193</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B21">
				<mixed-citation>Maqsood, Muhammad Bilal, Md Ashraful Islam, Zeb-Un-Nisa, Atta Abbas Naqvi, Ali Al Qarni, Aseel Fuad Al-Karasneh, Wajiha Iffat, Syed Azizullah Ghori, Azfar Ather Ishaqui, Akram Hasan Aljaffan, Saleh Alghamdi, Mohammad Aref Albanghali, Ahmad Jamal Mahrous, Muhammad Shahid Iqbal, Amer Hayat Khan y Abdul Haseeb. 2021. “Assessment of Quality of Work Life (QWL) Among Healthcare Staff of Intensive Care Unit (ICU) and Emergency Unit During COVID-19 Outbreak Using WHOQOL-BREF”. <italic>Saudi Pharmaceutical Journal</italic> 29 (11): 1348-1354. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1016/j.jsps.2021.09.002">https://doi.org/10.1016/j.jsps.2021.09.002</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Maqsood</surname>
							<given-names>Muhammad Bilal</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Islam</surname>
							<given-names>Md Ashraful</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Un-Nisa</surname>
							<given-names>Zeb</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Naqvi</surname>
							<given-names>Atta Abbas</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Qarni</surname>
							<given-names>Ali Al</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Al-Karasneh</surname>
							<given-names>Aseel Fuad</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Iffat</surname>
							<given-names>Wajiha</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Azizullah Ghori</surname>
							<given-names>Syed</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Ishaqui</surname>
							<given-names>Azfar Ather</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Aljaffan</surname>
							<given-names>Akram Hasan</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Alghamdi</surname>
							<given-names>Saleh</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Albanghali</surname>
							<given-names>Mohammad Aref</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Mahrous</surname>
							<given-names>Ahmad Jamal</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Iqbal</surname>
							<given-names>Muhammad Shahid</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Khan</surname>
							<given-names>Amer Hayat</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Haseeb</surname>
							<given-names>Abdul</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<article-title>Assessment of Quality of Work Life (QWL) Among Healthcare Staff of Intensive Care Unit (ICU) and Emergency Unit During COVID-19 Outbreak Using WHOQOL-BREF</article-title>
					<source>Saudi Pharmaceutical Journal</source>
					<volume>29</volume>
					<issue>11</issue>
					<fpage>1348</fpage>
					<lpage>1354</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1016/j.jsps.2021.09.002">https://doi.org/10.1016/j.jsps.2021.09.002</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B22">
				<mixed-citation>McFadden, Paula, Ruth D. Neill, John Mallett, Jill Manthorpe, Patricia Gillen, John Moriarty, Denise Currie, Heike Schroder, Jermaine Ravalier, Patricia Nicholl y Jana Ross. 2021. “Mental Well-Being and Quality of Working Life in UK Social Workers Before and During the COVID-19 Pandemic: A Propensity Score Matching Study”. <italic>British Journal of Social Work</italic> 52 (5): 2814-2833. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab198">https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab198</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>McFadden</surname>
							<given-names>Paula</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Neill</surname>
							<given-names>Ruth D.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Mallett</surname>
							<given-names>John</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Manthorpe</surname>
							<given-names>Jill</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Gillen</surname>
							<given-names>Patricia</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Moriarty</surname>
							<given-names>John</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Currie</surname>
							<given-names>Denise</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Schroder</surname>
							<given-names>Heike</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Ravalier</surname>
							<given-names>Jermaine</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Nicholl</surname>
							<given-names>Patricia</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Ross</surname>
							<given-names>Jana</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<article-title>Mental Well-Being and Quality of Working Life in UK Social Workers Before and During the COVID-19 Pandemic: A Propensity Score Matching Study</article-title>
					<source>British Journal of Social Work</source>
					<volume>52</volume>
					<issue>5</issue>
					<fpage>2814</fpage>
					<lpage>2833</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab198">https://doi.org/10.1093/bjsw/bcab198</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B23">
				<mixed-citation>Menéndez Domínguez, Víctor Hugo, Jared David Tadeo Guerrero Sosa, María Enriqueta Castellanos Bolaños y Esmeralda Zurita Gallegos. 2020. “Análisis de la producción de cuerpos académicos basado en teoría de grafos”. <italic>Revista Iberoamericana para la Investigación y el Desarrollo Educativo</italic> 10 (20). <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.23913/ride.v10i20.603">https://doi.org/10.23913/ride.v10i20.603</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Menéndez Domínguez</surname>
							<given-names>Víctor Hugo</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Guerrero Sosa</surname>
							<given-names>Jared David Tadeo</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Castellanos Bolaños</surname>
							<given-names>María Enriqueta</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Zurita Gallegos</surname>
							<given-names>Esmeralda</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>Análisis de la producción de cuerpos académicos basado en teoría de grafos</article-title>
					<source>Revista Iberoamericana para la Investigación y el Desarrollo Educativo</source>
					<volume>10</volume>
					<issue>20</issue>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.23913/ride.v10i20.603">https://doi.org/10.23913/ride.v10i20.603</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B24">
				<mixed-citation>Morales Sierra, María Eugenia y Luis Aníbal Álvarez Barragán. 2021. “La calidad de vida laboral en época de pandemia del personal de planta de la institución Universitaria Politécnico Grancolombiano de la sede Medellín 2020”. <italic>Punto de Vista</italic> 11, no. 2 (18): 82-95. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.15765/pdv.v11i18.2357">https://doi.org/10.15765/pdv.v11i18.2357</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Morales Sierra</surname>
							<given-names>María Eugenia</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Álvarez Barragán</surname>
							<given-names>Luis Aníbal</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<article-title>La calidad de vida laboral en época de pandemia del personal de planta de la institución Universitaria Politécnico Grancolombiano de la sede Medellín 2020</article-title>
					<source>Punto de Vista</source>
					<volume>11</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>82</fpage>
					<lpage>95</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.15765/pdv.v11i18.2357">https://doi.org/10.15765/pdv.v11i18.2357</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B25">
				<mixed-citation>Morilla-Luchena, Aleix, Rocío Munoz-Moreno, Alfonso Chaves-Montero y Octavio Vázquez-Aguado. 2021. “Telework and Social Services in Spain During the COVID-19 Pandemic”. <italic>International Journal of Environmental Research and Public Health</italic> 18 (2): 725. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.3390/ijerph18020725">https://doi.org/10.3390/ijerph18020725</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Morilla-Luchena</surname>
							<given-names>Aleix</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Munoz-Moreno</surname>
							<given-names>Rocío</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Chaves-Montero</surname>
							<given-names>Alfonso</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Vázquez-Aguado</surname>
							<given-names>Octavio</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<article-title>Telework and Social Services in Spain During the COVID-19 Pandemic</article-title>
					<source>International Journal of Environmental Research and Public Health</source>
					<volume>18</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>725</fpage>
					<lpage>725</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.3390/ijerph18020725">https://doi.org/10.3390/ijerph18020725</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B26">
				<mixed-citation>Murillo García, Favio y Paulina Yolanda Montaño Ulloa. 2018. “Condiciones laborales de egresados de Instituciones de Educación Superior en México”. <italic>Revista Electrónica de Investigación Educativa</italic> 20 (3): 56-68. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.24320/redie.2018.20.3.1644">https://doi.org/10.24320/redie.2018.20.3.1644</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Murillo García</surname>
							<given-names>Favio</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Montaño Ulloa</surname>
							<given-names>Paulina Yolanda</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<article-title>Condiciones laborales de egresados de Instituciones de Educación Superior en México</article-title>
					<source>Revista Electrónica de Investigación Educativa</source>
					<volume>20</volume>
					<issue>3</issue>
					<fpage>56</fpage>
					<lpage>68</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.24320/redie.2018.20.3.1644">https://doi.org/10.24320/redie.2018.20.3.1644</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B27">
				<mixed-citation>Nguyen, Nam Hoang y Trung Quang Vo. 2018. “Quality of Working Life Among Pharmacists in Vietnam: A Preliminary Study Using an Internet-Based Survey”. <italic>Journal of Clinical and Diagnostic Research</italic> 12 (6): 16-20. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.7860/JCDR/2018/35734.11580">http://doi.org/10.7860/JCDR/2018/35734.11580</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Nguyen</surname>
							<given-names>Nam Hoang</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Vo</surname>
							<given-names>Trung Quang</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<article-title>Quality of Working Life Among Pharmacists in Vietnam: A Preliminary Study Using an Internet-Based Survey</article-title>
					<source>Journal of Clinical and Diagnostic Research</source>
					<volume>12</volume>
					<issue>6</issue>
					<fpage>16</fpage>
					<lpage>20</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.7860/JCDR/2018/35734.11580">http://doi.org/10.7860/JCDR/2018/35734.11580</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B28">
				<mixed-citation>Pedraza Melo, Norma Angélica. 2020. “Satisfacción laboral y compromiso organizacional del capital humano en el desempeño en instituciones de educación superior”. <italic>Revista Iberoamericana para la Investigación y el Desarrollo Educativo</italic> 10 (20): e051. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Melo</surname>
							<given-names>Pedraza</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Angélica</surname>
							<given-names>Norma</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>Satisfacción laboral y compromiso organizacional del capital humano en el desempeño en instituciones de educación superior</article-title>
					<source>Revista Iberoamericana para la Investigación y el Desarrollo Educativo</source>
					<volume>10</volume>
					<issue>20</issue>
					<elocation-id>e051</elocation-id>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B29">
				<mixed-citation>Ortega-Valencia, Á. G. 2020. “La satisfacción laboral en el desempeño individual de instituciones públicas Emthymós”. <italic>Revista de Estudios Empresariales</italic> 1 (2): 147-157. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Ortega-Valencia</surname>
							<given-names>Á. G.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>La satisfacción laboral en el desempeño individual de instituciones públicas Emthymós</article-title>
					<source>Revista de Estudios Empresariales</source>
					<volume>1</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>147</fpage>
					<lpage>157</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B30">
				<mixed-citation>Otzen, Tamara y Carlos Manterola. 2017. “Técnicas de muestreo sobre una población a estudio”. <italic>International Journal of Morphology</italic> 35 (1): 227-232. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.4067/S0717-95022017000100037">http://doi.org/10.4067/S0717-95022017000100037</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Otzen</surname>
							<given-names>Tamara</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Manterola</surname>
							<given-names>Carlos</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2017</year>
					<article-title>Técnicas de muestreo sobre una población a estudio</article-title>
					<source>International Journal of Morphology</source>
					<volume>35</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>227</fpage>
					<lpage>232</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.4067/S0717-95022017000100037">http://doi.org/10.4067/S0717-95022017000100037</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B31">
				<mixed-citation>Quiroz Campas, Celia Yaneth, Itzayana Guadalupe Molina Barreras, Francisco Espinoza Morales, Cruz García Lirios, Cecilia Aurora Murillo Félix y Erika Ivette Acosta Mellado. 2021. “Diseño y validación de un instrumento para medir la calidad de vida laboral en trabajadores de instituciones de educación superior del sur de Sonora, México”. <italic>Interciencia: Revista de ciencia y tecnología de América</italic> 46 (11): 426-430. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Quiroz Campas</surname>
							<given-names>Celia Yaneth</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Molina Barreras</surname>
							<given-names>Itzayana Guadalupe</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Espinoza Morales</surname>
							<given-names>Francisco</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>García Lirios</surname>
							<given-names>Cruz</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Murillo Félix</surname>
							<given-names>Cecilia Aurora</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Acosta Mellado</surname>
							<given-names>Erika Ivette</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<article-title>Diseño y validación de un instrumento para medir la calidad de vida laboral en trabajadores de instituciones de educación superior del sur de Sonora, México</article-title>
					<source>Interciencia: Revista de ciencia y tecnología de América</source>
					<volume>46</volume>
					<issue>11</issue>
					<fpage>426</fpage>
					<lpage>430</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B32">
				<mixed-citation>Stevenson, William. 1981. <italic>Estadística para administración y economía</italic>. México: Harla. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="book">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Stevenson</surname>
							<given-names>William</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>1981</year>
					<source>Estadística para administración y economía</source>
					<publisher-loc>México</publisher-loc>
					<publisher-name>Harla</publisher-name>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B33">
				<mixed-citation>Suescún-Carrero, Sandra, Giovanna Sarmiento, Leidy Álvarez y Mónica Lugo. 2016. “Calidad de vida laboral en trabajadores de una empresa social del Estado de Tunja, Colombia”. <italic>Revista Médica de Risaralda</italic> 22 (1): 14-17. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.22517/25395203.13631">https://doi.org/10.22517/25395203.13631</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Suescún-Carrero</surname>
							<given-names>Sandra</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Sarmiento</surname>
							<given-names>Giovanna</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Álvarez</surname>
							<given-names>Leidy</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Lugo</surname>
							<given-names>Mónica</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2016</year>
					<article-title>Calidad de vida laboral en trabajadores de una empresa social del Estado de Tunja, Colombia</article-title>
					<source>Revista Médica de Risaralda</source>
					<volume>22</volume>
					<issue>1</issue>
					<fpage>14</fpage>
					<lpage>17</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.22517/25395203.13631">https://doi.org/10.22517/25395203.13631</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B34">
				<mixed-citation>Torres Velandia, Serafín Ángel y Karla Jaimes Cruz. 2015. “Producción de conocimiento mediado por TIC: cuerpos académicos de tres universidades públicas estatales de México”. <italic>Sinéctica</italic>, no. 44: 1-16. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Torres Velandia</surname>
							<given-names>Serafín Ángel</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Cruz</surname>
							<given-names>Karla Jaimes</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2015</year>
					<article-title>Producción de conocimiento mediado por TIC: cuerpos académicos de tres universidades públicas estatales de México</article-title>
					<source>Sinéctica</source>
					<issue>44</issue>
					<fpage>1</fpage>
					<lpage>16</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B35">
				<mixed-citation>Ulate-Araya, Randal. 2020. “Teleworking and Its Impact on Business Productivity and Job Satisfaction of Employees: Recent Trends”. <italic>Tecnología en Marchak</italic>, no. 33: 23-31. </mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Ulate-Araya</surname>
							<given-names>Randal</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>Teleworking and Its Impact on Business Productivity and Job Satisfaction of Employees: Recent Trends</article-title>
					<source>Tecnología en Marchak</source>
					<issue>33</issue>
					<fpage>23</fpage>
					<lpage>31</lpage>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B36">
				<mixed-citation>Unesco (Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura). 2021. “COVID-19: su impacto en la educación superior y en los ODS”. Consultado el 18 de agosto de 2022. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://acortar.link/zAl9q5">https://acortar.link/zAl9q5</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<collab>Organización de las Naciones Unidas para la Educación, la Ciencia y la Cultura</collab>
					</person-group>
					<year>2021</year>
					<source>COVID-19: su impacto en la educación superior y en los ODS</source>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://acortar.link/zAl9q5">https://acortar.link/zAl9q5</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B37">
				<mixed-citation>UAS (Universidad Autónoma de Sinaloa). 2020. <italic>Plan estratégico de contingencia uas-covid: acciones para el regreso seguro a las actividades académicas y administrativas</italic>. Consultado el 18 de agosto de 2022. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.uas.edu.mx/multimedia/eventos/2020/08/pdf_242_684959001598032652.pdf">https://www.uas.edu.mx/multimedia/eventos/2020/08/pdf_242_684959001598032652.pdf</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="webpage">
					<person-group person-group-type="author">
						<collab>Universidad Autónoma de Sinaloa</collab>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<source>Plan estratégico de contingencia uas-covid: acciones para el regreso seguro a las actividades académicas y administrativas</source>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://www.uas.edu.mx/multimedia/eventos/2020/08/pdf_242_684959001598032652.pdf">https://www.uas.edu.mx/multimedia/eventos/2020/08/pdf_242_684959001598032652.pdf</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B38">
				<mixed-citation>Wara, Natalia G., Starry H. Rampengan, Martha Korompis y A. Joy M. Rattu. 2018. “Correlation Between Quality of Work Life (QWL) with Nurse Productivity in Inpatient Room Bhayangkara Tk III Hospital Manado”. <italic>Bali Medical Journal</italic> 7 (2): 385-392. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.15562/bmj.v7i2.1018">http://doi.org/10.15562/bmj.v7i2.1018</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Wara</surname>
							<given-names>Natalia G.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Rampengan</surname>
							<given-names>Starry H.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Korompis</surname>
							<given-names>Martha</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>M. Rattu</surname>
							<given-names>A. Joy</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2018</year>
					<article-title>Correlation Between Quality of Work Life (QWL) with Nurse Productivity in Inpatient Room Bhayangkara Tk III Hospital Manado</article-title>
					<source>Bali Medical Journal</source>
					<volume>7</volume>
					<issue>2</issue>
					<fpage>385</fpage>
					<lpage>392</lpage>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="http://doi.org/10.15562/bmj.v7i2.1018">http://doi.org/10.15562/bmj.v7i2.1018</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
			<ref id="B39">
				<mixed-citation>Yerkes, Mara A., Stéfanie C. H. André, Janna W. Besamusca, Peter M. Kruyen, Chantal L. H. S. Remery, Roos van der Zwan, Debby G. J. Beckers y Sabine A. E. Geurts. 2020. “‘Intelligent’ Lockdown, Intelligent Effects? Results from a Survey on Gender (In)Equality in Paid Work, the Division of Childcare and Household Work, and Quality of Life Among Parents in the Netherlands During the COVID-19 Lockdown”. <italic>PLOS ONE</italic>, 15(11): e0242249. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1371/journal.pone.0242249">https://doi.org/10.1371/journal.pone.0242249</ext-link>
				</mixed-citation>
				<element-citation publication-type="journal">
					<person-group person-group-type="author">
						<name>
							<surname>Yerkes</surname>
							<given-names>Mara A.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>C. H. André</surname>
							<given-names>Stéfanie</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Besamusca</surname>
							<given-names>Janna W.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Kruyen</surname>
							<given-names>Peter M.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Remery</surname>
							<given-names>Chantal L. H. S.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>van der Zwan</surname>
							<given-names>Roos</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Beckers</surname>
							<given-names>Debby G. J.</given-names>
						</name>
						<name>
							<surname>Geurts</surname>
							<given-names>Sabine A. E.</given-names>
						</name>
					</person-group>
					<year>2020</year>
					<article-title>‘Intelligent’ Lockdown, Intelligent Effects? Results from a Survey on Gender (In)Equality in Paid Work, the Division of Childcare and Household Work, and Quality of Life Among Parents in the Netherlands During the COVID-19 Lockdown</article-title>
					<source>PLOS ONE</source>
					<volume>15</volume>
					<issue>11</issue>
					<elocation-id>e0242249</elocation-id>
					<ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.1371/journal.pone.0242249">https://doi.org/10.1371/journal.pone.0242249</ext-link>
				</element-citation>
			</ref>
		</ref-list>
		<fn-group>
			<fn fn-type="other" id="fn2">
				<label>2</label>
				<p>CÓMO CITAR ESTE ARTÍCULO Quiroz Campas, Celia Yaneth; López Arellano, José Ramón; Vega Arellano, Antonio Humberto; Alberto Galván Corral. 2023. “Impacto del COVID-19 en la calidad de vida de profesores universitarios de Sonora y Sinaloa”. <italic>Cuadernos de Geografía: Revista Colombiana de Geografía</italic> 32 (2): 475-492. <ext-link ext-link-type="uri" xlink:href="https://doi.org/10.15446/rcdg.v32n2.105358">https://doi.org/10.15446/rcdg.v32n2.105358</ext-link>
				</p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<title>Celia Yaneth Quiroz Campas </title>
			<fn fn-type="other" id="fn3">
				<label>Profesora</label>
				<p>-investigadora del Instituto Tecnológico de Sonora, con grado de doctor en Educación por Nova Southeastern University, Campus Miami, Florida. Aprobación del programa Iberoamericano con el Fondo Fiduciaro España-PNUD y la Red Iberoamericana de Universidades de Responsabilidad Social Empresarial (Redunirse), en la Facultad de Ciencias Económicas de la Universidad de Buenos Aires. Miembro de la Red Académica Internacional e Interinstitucional de Investigación Multidisciplinar. Actualmente es miembro del Sistema Nacional de Investigadores. </p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<title>José Ramón López Arellano </title>
			<fn fn-type="other" id="fn4">
				<label>4</label>
				<p>Doctor en Gestión de las Organizaciones por la Universidad Autónoma de Sinaloa. Actualmente pro fesor de tiempo completo titular “C” en la Facultad de Contaduría y Administración en la Universidad Autónoma de Sinaloa. Profesor de “Emprendedurismo y desarrollo”, y “Desarrollo de habilidades directivas”; y a nivel maestría de la materia “Gestión de la innovación”. Líder del Cuerpo Académico “Innovación educativa en el marco del desarrollo administrativo de las empresas” </p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<title>Antonio Humberto Vega Arellano </title>
			<fn fn-type="other" id="fn5">
				<label>5</label>
				<p>Doctor en Ciencias de la Educación por la Universidad Autónoma de Sinaloa. Actualmente profe sor de tiempo completo titular “B” en la Facultad de Contaduría y Administración de la Universidad Autónoma de Sinaloa. </p>
			</fn>
		</fn-group>
		<fn-group>
			<title>Alberto Galván Corral </title>
			<fn fn-type="other" id="fn6">
				<label>Contador </label>
				<p>Público y licenciado en Administración por el Instituto Tecnológico de Sonora, México. Magíster en Negocios y Estudios Económicos por la Universidad de Guadalajara, México. Doctor en Proyectos por la Universidad Centro Panamericano de Estudios Superiores, México. Es profesor investi gador de tiempo completo del Instituto Tecnológico de Sonora, Unidad Navojoa, México. Actualmente es docente para los programas educativos de Licenciado en Economía y Finanzas, Unidad Navojoa y Maestría en Finanzas, Unidad Obregón. Es miembro del Cuerpo Académico Gestión Organizacional y Desarrollo Sustentable (ITSON-CA-12) las líneas de investigación que cultiva son: sustentabilidad, calidad de vida laboral, economía y gestión organizacional.</p>
			</fn>
		</fn-group>
	</back>
</article>