Autoría propia

Publicado

2022-12-26

Versionando el “Urbanismo para arquitectos”. La docencia troncal del urbanismo en la Escuela de Arquitectura de Barcelona

Adapting the “Urbanism for architects”. The core teaching of urbanism at the School of Architecture of Barcelona

En versionant "L'urbanisme pour les architectes". L'urbanisme comme matière principale à l'École d'architecture de Barcelone

Versonando el “Urbanismo para arquitetos”. O núcleo do ensino de urbanismo na Escola de Arquitetura de Barcelona

DOI:

https://doi.org/10.15446/bitacora.v33n1.104522

Palabras clave:

urbanismo, arquitectura, proyecto urbano, regeneración urbana, planeamiento (es)
urbanism, architecture, urban project, urban regeneration, planning (en)
urbanismo, arquitetura, projeto urbano, regeneração urbana, planeamento (pt)
urbanisme, architecture, projet urbain, régénération urbaine (fr)

Descargas

Autores/as

El ‘urbanismo para arquitectos’, enseñanza impulsada a partir de los años 70 desde el Laboratorio de Urbanismo de Barcelona, sigue presente hoy en el currículum de la Escuela de Arquitectura de Barcelona en algunas nuevas ‘versiones’ que se adaptan a los cambios sustanciales de la disciplina. En un relato que pretende conectar el pasado con el presente y el futuro, este artículo pone en relación las bases epistemológicas que asentaron esta aproximación y examina su vigencia y validez para afrontar los retos que plantea el urbanismo contemporáneo. La revisión de los aspectos fundamentales que ha caracterizado la formación de los arquitectos catalanes se combina, por un lado, con la descripción precisa de los cambios que se han introducido en el tradicional curso de ‘proyecto urbano’. Por el otro, se hace una reflexión sobre el encaje de esta tradición docente en la actual estructura de planes de estudio universitarios y en el espacio competencial de los arquitectos en relación a las prácticas profesionales del urbanismo y el planeamiento. Es, en resumen, una aproximación crítica sobre cómo nuevas ‘versiones’ de los temas clásicos modifican sus melodías para afrontar de forma eficiente los nuevos retos de la disciplina y del aprendizaje del urbanismo.

The ‘Urbanism for architects’ is a teaching practice promoted since the 1970s from the Barcelona Urbanism Laboratory ​​that continues to be present in the curriculum of the Barcelona School of Architecture nowadays some new ‘versions’ that are adapted in regards the substantial changes in the discipline. In a narrative that aims to connect the past with the present and the future, this article relates the epistemological bases that established this approach and examines its validity to face the challenges posed by contemporary urbanism. The review of the fundamental aspects that have characterized the training of Catalan architects is combined, on the one hand, with a precise description of the changes that have been introduced in the traditional ‘urban project’ course. On the other hand, a reflection is made on the fitting of this teaching tradition in the current structure of university curricula and the area of ​​competence of architects in relation to the professional practices of urbanism and planning. In short, it is a critical approach to how new ‘versions’ of classic themes adapt their melodies to efficiently face the new challenges of the discipline and learning of urbanism.

 

‘L'urbanisme pour les architectes’, enseignement promu à partir des années 70 dès le Laboratori d’Urbanisme de Barcelona, continue à être présent au programme de l'École d'architecture de Barcelone aujourd'hui dans de nouvelles ‘versions’ adaptées aux changements substantiels de la discipline. Dans un récit qui vise à relier le passé au présent et au futur, cet article relate les bases épistémologiques qui ont établi cette approche et examine sa validité pour faire face aux défis posés par l'urbanisme contemporain. L'examen des aspects fondamentaux qui ont caractérisé la formation des architectes catalans, est combiné d'une part avec la description précise des changements qui ont été introduits dans le cours traditionnel de ‘projet urbain’. D'autre part, une réflexion est menée sur l'insertion de cette tradition d'enseignement dans la structure actuelle des cursus universitaires et le domaine de compétence des architectes en relation avec les pratiques professionnelles de l'urbanisme et de l'aménagement. En bref, il s'agit d'une approche critique de la façon dont de nouvelles ‘versions’ de thèmes classiques modifient leurs mélodies pour faire face efficacement aux nouveaux défis de la discipline et de l'apprentissage de l'urbanisme.

El ‘Urbanismo para arquitetos’, ensino promovido a partir dos anos 70 do Laboratori d’Urbanisme de Barcelona, ​​​​continua presente hoje o currículo da Escola de Arquitetura de Barcelona em algumas novas ‘versões’ que são adaptadas as mudanças substanciais na disciplina. Em uma história que visa conectar o passado com o presente e o futuro, este artigo relaciona as bases epistemológicas que estabeleceram essa abordagem e examina sua validade e validade para enfrentar os desafios colocados pelo urbanismo contemporâneo. A revisão dos aspetos fundamentais que caracterizaram a formação dos arquitetos catalães combina-se, por um lado, com a descrição precisa das mudanças que foram introduzidas no curso tradicional de ‘projeto urbano’. Por outro lado, é feita uma reflexão sobre o encaixe desta tradição de ensino na atual estrutura dos currículos universitários e na área de competência dos arquitetos em relação às práticas profissionais de urbanismo e planeamento. Em suma, é uma abordagem crítica de como novas ‘versões’ de temas clássicos modificam suas melodias para enfrentar com eficiência os novos desafios da disciplina e aprendizagem do urbanismo.

 

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

Bohigas, O. (1986). Muerte y resurrección del Planeamiento Urbano. El País, 4 de noviembre.

Busquets, J. (1987). Àrees de Nova Centralitat/New Downtowns in Barcelona. Àrea d’Urbanisme i Obres Públiques. Ajuntament de Barcelona.

Busquets, J.; Correa F. (2006). Cities X lines: a new lens for the urbanistic Project. GSD - Nicolodi Editore.

Crosas, C., Clua, A. (2018). Re-Mix: Urban Productive Landscape. L’Hospitalet de Llobregat – LUB-UPC.

Crosas, C. (2021) “Urban Housing at ETSAB, a Review” en Galindo et al (eds) Edge housing / El projecte residencial de vora. UPC-DUOT.

Crosas, C., et al (2022). https://metromix. Web Proyecto Nacional Proximity And Mixedness For Healthier Cities.Criteria And Tools For The Assessment And Promotion Of Mixed-Use Activities In Compact Metropolitan Areas.

De Solà-Morales, M. (1973). Las formas de crecimiento urbano. Barcelona, Escola Tècnica Superior d'Arquitectura de Barcelona. [monografía] Versión revisada De Solà-Morales, M. (1993). Las formas de crecimiento urbano. Edicions UPC.

De Solá-Morales, M et al. (1973-74). La Enseñanza del Urbanismo [tres monográficos]. (I) Perspectiva española 1970-80. La Situación en otros países. (II) Perspectiva española 1970-80. La Situación en España. (III) Perspectiva Española 1970-80. Laboratorio de Urbanismo de Barcelona

De Solà-Morales, M. (1984). L’Art de ben establir. Curs d’Urbanística. Escola Tècnica Superior d’Arquitectura de Barcelona. https://upcommons.upc.edu/handle/2117/90489

De Solà-Morales, M. (1986). Spazo, tempo e città /Space, time and the city. Lotus International, 51, 25-30

De Solà-Morales, M. (1987). La segunda historia del proyecto urbano. UR Urbanismo-Revista, 6 “El Proyecto Urbano II”. Laboratorio de Urbanismo de Barcelona, http://upcommons.upc.edu/revistes/handle/2099/2548

De Solà-Morales, M. et al. (1999). El Projecte urbà: una experiència docent. Edicions UPC.

ETSAB (2022), definición y malla curricular de los estudios en la Escuela Técnica Superior de Arquitectura de Barcelona. https://etsab.upc.edu/es/estudios

Franquesa, J., & Sabaté, J. (2019). El Departament d’Urbanisme i Ordenació del Territori (DUOT) y la enseñanza del Urbanismo. ZARCH, (12), 12–27. https://doi.org/10.26754/ojs_zarch/zarch.2019123535

Galindo, J. (2017) ¿Qué urbanismo, para la formación de qué arquitecto? ACE: Architecture, City and Environment. 12 (34). 259-270. https://doi.org/10.5821/ace.12.34.5292

Grulois, G.; Tosi, M. C.; Crosas, C.(eds.) (2018). Designing Territorial Metabolism: Barcelona, Brussels and Venice. Jovis.

Parcerisa, J., (2006). De que parlem quan parlem d’urbanisme?. Visions de l’Escola Tècnica Superior d’Arquitectura de Barcelona, 5, 26-30

Parcerisa, J., Crosas, C. Gómez, E. (2021). LUB50-Exposición: la actualidad de una búsqueda tenaz. D'UR, 9 [Monográfico 50 aniversario LUB]. 68-129 https://upcommons.upc.edu/handle/2117/351679.

Parcerisa, J.; Rubert, M. (2000). La ciudad no es una hoja en blanco. Edicions ARQ. Primera edición

Pié, R (2005). La titulación de Urbanismo en España. Una nueva oportunidad. Urban, 10, 43-56. http://hdl.handle.net/2117/19283

Portas, N. (1996). El planeamiento urbano como proceso de regulación variable. Ciudades, 3, 97-109. https://doi.org/10.24197/ciudades.03.1996.97-109

Rifkin, J. (2011) The Third Industrial Revolution. How Lateral Power is Transforming Energy, the Economy, and the World. Palgrave MacMillan.

Sainz Gutiérrez, V. (2006). El proyecto urbano en España. Génesis y desarrollo de un urbanismo de los arquitectos. Universidad de Sevilla.

Sagarra, F. (2017). Aprendre i ensenyar arquitectura en època de canvis. ACE: Architecture, City and Environment, 12(34), 143-164.

Soria-Lara, J. A., Valenzuela-Montes, L. M., & Temes-Cordovez, R. (2021). Una mirada al área de Urbanística y Ordenación del Territorio a través de un sondeo a su profesorado. Ciudad y Territorio Estudios Territoriales, 54(211), 3–18. https://doi.org/10.37230/CyTET.2022.211