Ensayo y crítica literaria: espacio discursivo del “intelectual en acción”. José Lins do Rego
Essay and Literary Criticism: The Discursive Space of the “Intellectual in Action”. José Lins do Rego
Ensaio e crítica literária: espaço discursivo do “intelectual em ação”. José Lins do Rego
DOI:
https://doi.org/10.15446/lthc.v21n2.78662Palabras clave:
crítica, ensayo, opinión pública, estética. (es)criticism, essay, public opinion, aesthetics. (en)
crítico, ensaio, julgamento opinião pública, estética. (pt)
Este artículo tiene como finalidad aproximarse a los aspectos estructurales y argumentativos del ensayo cultivado por el escritor y crítico literario brasileño en el contexto político-cultural de las décadas de los cuarenta y cincuenta en Brasil. Paso seguido, enfatizar cómo, a través de la dilucidación de los aspectos relevantes de esta tipología discursiva, la crítica literaria se constituyó en un espacio de generación de opinión pública. A la larga, se ratifica la necesidad de recuperar para la crítica literaria un espacio de participación política, tomando en cuenta, claro está, las condiciones actuales y la crisis tanto de la opinión política, como de la crítica literaria en lo que respecta a su desplazamiento hacia ciertos ámbitos de especialización y marginalidad. En términos generales, se propone la configuración de una crítica literaria que participe de la generación de la denominada opinión pública discursiva, ideal en cualquier democracia.
The objective of the article is to examine the structural and argumentative aspects of the essays written by the Brazilian author and critic, in the political-cultural context of the 1940s and 50s in Brazil. By elucidating the relevant aspects of this discursive typology, the article shows how literary criticism became a space for the generation of public opinion. It argues in favor of recovering literary criticism as a space for political participation, taking into account current conditions and the crisis of both public opinion and literary criticism, with respect to the latter’s shift toward greater specialization and marginalization. Overall, the article proposes the construction of a literary criticism that participates in the generation of what is known as discursive public opinion, which is ideal in any democracy.
O objetivo deste artigo é abordar os aspectos estruturais e argumentativos do ensaio cultivado pelo escritor e crítico literário brasileiro no contexto político-cultural dos anos de 1940 e 1950, no Brasil. Em seguida, enfatizar como, através da elucidação dos aspectos relevantes dessa tipologia discursiva, a crítica literária se tornou um espaço para a geração de opinião pública. Ao longo deste trabalho, confirma-se a necessidade de recuperar um espaço de participação política para a crítica literária, levando em conta, claro, as condições atuais e a crise tanto da opinião política quanto da crítica literária em relação ao seu deslocamento para certas áreas de especialização e marginalidade. Em termos gerais, propomos a configuração de uma crítica literária que participe da geração da chamada “opinião pública discursiva”, que é ideal em qualquer democracia.
Referencias
Adorno, Theodor. W. “Sobre la crisis de la crítica literária”. Notas sobre literatura. Obra completa II. Traducido por Alfredo Brotons Muñoz, Madrid, Akal ediciones, 2003, págs. 641-645.
Andrade de, Mario. “A elegia de abril”. Aspectos da literatura brasileira. São Paulo, Livraria Martins, 1981, págs. 185-196.
---. “O movimento modernista”. Aspectos da literatura brasileira. Traducido por Alfredo Brotons Muñoz, São Paulo, Livraria Martins, págs. 231- 255.
Benda, Julian. La traición de los intelectuales. Santiago de Chile, Ediciones Ercila, 1951.
Braga-Pinto, César. “Homen de palavra, homem de letras: literatura y responsabilidade na obra de José Lins do Rego”. Luso-Brazilian Review, vol. 42, núm. 1, 2005, págs. 179-198.
Candido Antonio. “La revolución de 1930 y la cultura”. Ensayos y comentarios. Campinas, Fondo de Cultura Económica de México, 1995, págs. 273-295.
---. “O ato crítico”. A edução pela noite & outros ensaios. São Paulo, Editora Ática, 1989, págs. 122-137.
---. “Sergio Milliet”. Crítica radical. Caracas, Biblioteca Ayacucho, 1991, págs. 385-398.
Johnson, Randal. “A dinâmica do campo literário brasileiro (1930-1945)”. Revista USP, núm. 26, 1995, págs. 164-181.
Lafetá, João Lui. 1930: A crítica e o Modernismo. São Paulo, Duas Cidades- Editora 34, 2000.
Martins, Luciano. “A Gênese de uma intelligentsia. Os intelectuais e a política no Brasil 1920 a 1940”. Anpocs. Web. 6 de noviembre del 2017.
Miceli, Sérgio. Intelectuais e clase dirigente no Brasil (1920-1945). São Paulo, Difel- Difusão Editorial S.A., 1979.
Rego, José Lins do. “Espécie de história literária”. Cravo de Mozart é eterno. Presentación y selección de Lêdo Ivo, Río de Janeiro, José Olympio, 2004, págs. 42-45.
---. “O mestre Graciliano”. Dias idos e vividos. Selección, organización y estudio crítico por Ivan Junqueira. Río de Janeiro, Nova Fronteira, 1981, págs. 35-37.
---. “Prefacio”. Gordos e magros. Ensaios. Río de Janeiro, Casa do Estudante do Brasil, 1942.
---. “Prefiro Montaigne”. Dias idos e vividos. Selección, organización y estudio crítico por Ivan Junqueira. Río de Janeiro, Nova Fronteira, 1981, págs. 93-94.
Richard, Nelly. “Un debate latinoamericano sobre práctica intelectual y discurso crítico”. Revista Iberoamericana, vol. 66, núm. 193, 2000, págs. 841-850.
Reyes, Alfonso. “Fragmento sobre la interpretación social de las letras iberoamericanas”. Obras completas, vol. xxii, 1989, págs. 155-159.
Santiago, Silviano. “A crítica literaria no jornal”. Crítica literaria hoy. Entre la crisis y los cambios: un nuevo escenario. Nuevo Texto Crítico, núm. 14-15, 1995, págs. 61-68.
---. “O intelectual modernista revisitado”. O eixo na roda: Revista de literatura brasileira, vol. 6, 1988, págs. 7-19. Web. 13 de noviembre del 2017.
Sarlo, Beatriz. “Intelectuales, un examen”. Revista de Estudios sociales, núm. 5, 2000, págs. 9-12.
Schmidt-Welle, Friedhelm. “Letrados e intelectuales en Argentina y México: algunas figuras emblemáticas”. La historia intelectual como historia literaria. México, D. F., El Colegio de México, 2014, págs. 15-34.
Weinberg, Liliana. Pensar el ensayo. México, D. F., Siglo XXI, 2007.
---. Situación del ensayo. México, D. F., unam, 2006.
Cómo citar
APA
ACM
ACS
ABNT
Chicago
Harvard
IEEE
MLA
Turabian
Vancouver
Descargar cita
Licencia
Derechos de autor 2019 Literatura: teoría, historia, crítica

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0.
La revista Literatura: teoría, historia, crítica, de acuerdo con su naturaleza académica, una vez los autores han cedido los derechos sobre sus trabajos, publica los contenidos de sus ediciones en formato digital, en acceso abierto a través de una licencia de Creative Commons 4.0 de “Atribución, No comercial, Sin derivar” (BY-NC-ND). Sugerimos a los autores enlazar los trabajos publicados en la revista a nuestro sitio web desde páginas web personales o desde repositorios institucionales.
También, como autores o coautores, deben declarar ante la revista que ellos son los titulares de los derechos de su trabajo y que no tienen impedimento para realizar su cesión. Asimismo, los autores ceden todos los derechos patrimoniales (de reproducción, comunicación pública, distribución, divulgación, transformación, puesta a disposición y demás formas de utilización, por cualquier medio o procedimiento), por el término de la protección legal de la obra y en todos los países, a la revista Literatura: teoría, historia, crítica, de la Facultad de Ciencias Humanas de la Universidad Nacional de Colombia (sede Bogotá).













