Publicado

2011-07-01

Transformaciones en las economías pesquero—artesanales contemporáneas: el caso de las localidades de Cucao y Tenaún, (Provincia de Chiloé, Región de Los Lagos, Chile)

Transformations in Today's Artisan Fishing Economies: The Case of Cucao and Tenaún (Province of Chiloé, Los Lagos Region, Chile)

Transformações nas economias pesqueiras artesanais contemporâneas: o caso das localidades de Cucao e Tenaún (Província de Chiloé, Região dos Lagos, Chile)

Palabras clave:

Isla de Chiloé, pesca artesanal, saberes pesqueros, sustentabilidad, territorio. (es)
Chiloé Island, artisan fishing, fishing knowledge, sustainability, territory (en)
Ilha de Chiloé, pesca artesanal, conhecimentos pesqueiros, sustentabilidade, território (pt)

Descargas

Autores/as

  • Mauricio Ceballos Cardona Universidad de Los Lagos
  • Francisco Ther Ríos Universidad de Los Lagos
Este trabajo expone las transformaciones territoriales y las consecuencias económicas, ambientales y culturales que ha experimentado la actividad pesqueroartesanal de Cucao y Tenaún (Provincia de Chiloé) en los últimos años. Se cuenta con una explicación pormenorizada de estas transformaciones y de los cambios en la forma de apropiación territorial gracias a los testimonios y opiniones brindadas por los pescadores artesanales de la zona. Los resultados obtenidos demuestran que estas transformaciones atentan contra los modos de vidas tradicionales propios de la cultura de borde mar y la apropiación sustentable de los recursos pesquero-artesanales.
The article discusses the territorial transformations and the economic, environmental, and cultural factors that have afected artisan fishing activity in Cucao and Tenaún (Province of Chiloé) over the past few years. Tanks to the testimonies and opinions of the zone's artisan fishermen, it was possible to obtain a detailed explanation of these transformations and of the changes in territorial appropriation. The results obtained show that these transformations jeopardize the traditional ways of life of coastal cultures, as well as the sustainable appropriation of artisan fishing resources.
Este trabalho expõe as transformações territoriais e as conseqüências econômicas, ambientais e culturais que tem experimentado a atividade pesqueira artesanal de Cucao e Tenaún (Província de Chiloé), nos últimos anos. Testemunhos e opiniões fornecidas pelos pescadores artesanais da região serviram de base para a explicação pormenorizada dessas transformações e mudanças na forma de apropriação territorial. Os resultados obtidos demonstram que estas transformações atentam contra os modos de vida tradicionais próprios da cultura beira-mar e a apropriação sustentável dos recursos pesqueiros artesanais.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

Baelde, Pascale. 2001. Using Fishers Knowledge goes beyond filling gaps in Scientific Knowledge - Analysis of Australian experiences. Artículo presentado en Putting Fisher's Knowledge to work: Conference Proceeding. University of British Columbia. Fisheries Centre Research Reports: 27-30. Canada: Vancouver, agosto.

Berkes, Fikret, Mahon Robin, Patrick McConney, Richard Pollnac y Robert Pomeroy. 2001. Managing Small-scale Fisheries, Alternative directions and Methods. Ottawa: International Development Research Centre.

Brownrigg, Leslie Ann. 1996. Al futuro desde la Experiencia. Los pueblos indígenas y el manejo del medioambiente. Quito: Abya-Yala.

De oliveira Cunha, Lucia Helena. 2003. Saberes patrimoniais pesqueiros. Desenvolvimento e meio ambiente 7: 69-76.

García Allut, Antonio. 1997. Os pescadores como creadores de coñecemento "experto": O seu papel no deseño de novas políticas pesqueiras. En Antropoloxía Mariñeira. Actas del simposio Internacional en memoria de Xosé Filgueira Valverde. ed. Francisco Calo Lourido, 59. Santiago de Compostela: Conselho da Cultura Galega.

García Allut, Antonio. 2003. La pesca artesanal, el cambio y la patrimonización del conocimiento. PH Boletín del instituto Andaluz del patrimonio histórico 44: 74-83.

Gobierno de Chile, Instituto Nacional de Estadísticas, INE. 2005. Chile: Ciudades, pueblos, aldeas y caseríos. Santiago de Chile.

Gobierno de Chile, Servicio Nacional de Pesca, SERNAPESCA. 2006. D.S. n.° 1184-2006. Valparaíso.

Gobierno de Chile, Servicio Nacional de Pesca, SERNAPESCA. 2009. Anuario Estadístico 2009. Valparaíso.

Gobierno de Chile, Subsecretaría de Pesca SUBPESCA. 2007. Política Nacional Pesquera. Valparaíso.

Leff, Enrique. 2004. Racionalidad Ambiental. La reapropiación social de la naturaleza. México D.F.: Siglo XXI.

Luque, Diana y Antonio Robles. 2006. Naturalezas, saberes y territorios Comcáac. México DF: INE-SEMARNAT.

Morales, Pablo. 2003. Cultura y Territorialidad: Aportes Etnológicos para la gestión ambiental comunitaria. Buenos Aires: Business and Economics.

Roué, Marie. 2000. Novas perspectivas em Etnoecologia: "Saberes Tradicionais" e Gestão dos Recursos Naturais. En Etnoconservação, Novos Rumos para a conservação da Natureza, 68-80. São Paulo: NUPAUB, Universidade de São Paulo.

Ther, Francisco. 2008. Prácticas cotidianas e imaginarios en sociedades litorales. El Sector de Cucao, Isla Grande de Chiloé. Chungará, Revista de Antropología Chilena 40: 67-80.

Venegas, Carlos. 2006. Isla de Chiloé, Chile Sitios Ingeniosos de Patrimonio Agrícola Mundial, SIPAM. FAO Background papers. ftp://ftp.fao.org/docrep/fao/010/aj006e/aj006e19.pdf (consultado en junio del 2009).